15 december 1942. GEMEENTE AMSTERDAM
Kleine Benzinecommissie
Raadhuis, kamer 163

AMSTERDAM, 15 December 1942.
S.I. 6781/117

Aan alle handelaren in vaste brandstoffen
te Amsterdam

Erkentelijk voor de bijdrage, die U hebt geleverd in het welslagen der in
Augustus l.l. gehouden vervoermiddelen-enquête, doet het mij genoegen,
U thans met een wenk betreffende het vervoer in den komenden winter wel-
licht van dienst te kunnen zijn.
Met het oog op het huidige gebrek aan stookolie en breek-materieel zal de
Gemeente tijdens eventueele vorstperioden niet dezelfde vaarwateren kunnen
openhouden, als in vorige jaren. Daar het niettemin van belang is, dat zoo
weinig mogelijk schuiten invriezen, zoodat het kolenvervoer te water zoo lang
mogelijk gaande kan worden gehouden, doe ik U hieronder een opgave toe-
komen van de grachten, waarvoor getracht zal worden het ijs dezen winter
te breken. Wellicht kunt U daarmede bij de keuze van een ligplaats voor Uw
schuiten bij vriezend weer Uw voordeel doen.
Bezuiden het IJ zullen van gemeentewege uitsluitend de volgende wateren
zoo lang mogelijk worden opengehouden:
Houthaven tusschen IJ en Westerkanaal;
Westerkanaal :
Singelgracht tusschen Westerkanaal en Kattensloot ;
Kattensloot ;
Kostverlorenvaart van de Kattensloot tot 150 m benoorden den Overtoom;
Bilderdijkgracht ;
Jacob van Lennepkanaal ;
Singelgracht tusschen Jacob van Lennepkanaal en Leidschegracht;
Leidschegracht tusschen Singelgracht en Prinsengracht ;
Prinsengracht tusschen Leidschegracht en Amstel ;
Amstel tusschen Eerste Oosterparkstraat en Zwanenburgwal ;
Zwanenburgwal ;
Oudeschans;
Oosterdok tusschen Oudeschans en IJ;
Nieuwe Heerengracht ;
IJ-gracht ;
Nieuwe Vaart van de IJ-gracht tot 200 m beoosten de molen ,,De Gooyer''
Entrepôtdok (kolentip Doklaan). Dit document is een officiële mededeling van de Amsterdamse 'Kleine Benzinecommissie' aan brandstofhandelaren. De kern van de boodschap is een waarschuwing over de beperkte capaciteit om vaarwegen ijsvrij te houden tijdens de winter van 1942-1943. Vanwege een tekort aan stookolie (voor de ijsbrekers) en ijsbreekmaterieel zelf, kan de gemeente slechts een beperkt aantal vitale routes openhouden.

Er wordt een specifieke lijst gegeven van grachten en kanalen die prioriteit krijgen. Dit is van cruciaal belang voor de handelaren, omdat zij hun kolenschuiten (die zorgden voor de verwarming van de stad) op strategische plekken moeten afmeren om te voorkomen dat ze vastvriezen en de bevoorrading stokt. Het document dateert uit december 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Grondstoffen en brandstoffen waren in deze periode uiterst schaars en stonden onder streng toezicht van distributieorganisaties (zoals de Benzinecommissie).

De wintermaanden waren kritiek; kolen waren de primaire bron voor huisverwarming. Als de distributie via het water zou stilvallen door ijsgang, dreigde er een brandstoftekort voor de burgerbevolking. De lijst met wateren vormt een logistieke kaart van de belangrijkste transportaders van Amsterdam in die tijd, eindigend bij belangrijke overslagpunten zoals de 'kolentip' aan de Doklaan. De vermelding van molen "De Gooyer" dient als een destijds algemeen bekend navigatiepunt. Dit document illustreert de "schaarste-economie" en de ambtelijke pogingen om de vitale infrastructuur onder oorlogsomstandigheden draaiende te houden.