Handgeschreven ambtelijke notitie/memo.
Origineel
Handgeschreven ambtelijke notitie/memo. 20 mei 1942. [In rood potlood:] Spoed! Bespreken!
Ph. Noordlander
—
Verkoop visch Dapperplein
menschen in de rij.
Verkoopers leggen hun
nummers en laten zij
veel klanten voorgaan.
Bespreken met den
Heer Koster.
—
[Verticaal links:] Stad
Bureau [Rechtsboven:] afnemen
Linnaeusstraat — van Dapperstraat [pijl omhoog]
[Boven datum:] Westermarkt 20 mei '42
Raampoort — Lindengracht }
te Kattenburg } [gekoppeld met accolade]
[Pijl omlaag] Bantamstraat * Inhoud: De notitie betreft een klacht over de gang van zaken bij een viskraam op het Dapperplein. Terwijl burgers netjes in de rij staan, sjoemelen de verkopers met de volgordenummers om bepaalde klanten voor te laten gaan ("laten zij veel klanten voorgaan"). Dit duidt op vriendjespolitiek of zwarte handel onder de toonbank.
* Urgentie: De rode aantekening "Spoed! Bespreken!" bovenaan het document onderstreept dat dergelijke incidenten in tijden van schaarste direct de aandacht van de politie hadden om volksopstootjes in de rijen te voorkomen.
* Organisatie: Onder de streep worden diverse politiebureaus of posten in Amsterdam genoemd (Linnaeusstraat, Westermarkt, Raampoort, Kattenburg). De pijlen en accolades suggereren een logistieke route of een overzicht van locaties waar Noordlander toezicht hield of die hij die dag moest bezoeken.
* Handschrift: Het betreft een vlot, functioneel cursief handschrift uit de jaren '40. De spelling is conform de toenmalige norm (bijv. "visch", "den Heer"). Dit document dateert van 20 mei 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de voedselschaarste nijpend en waren distributierijen een dagelijks verschijnsel. Oneerlijkheid bij de verdeling van schaarse goederen zoals vis leidde tot grote frustratie onder de bevolking.
De genoemde Ph. (Philip) Noordlander was een inspecteur bij de Amsterdamse politie die berucht zou worden om zijn rol bij het Bureau Joodsche Zaken en zijn medewerking aan de deportaties. Deze notitie toont hem in een eerdere fase van de oorlog, belast met de handhaving van de openbare orde en toezicht op de distributie. De 'Heer Koster' waarnaar verwezen wordt, was vermoedelijk een marktmeester of een hogere functionaris binnen de economische controledienst.