Dienstmatig rapport / brief. 29 september 1942. De Chefmarkttoezichter (Amsterdam). [Bovenaan links, doorgestreept:]
m.i. Ingetrokken
Metryne

[Bovenaan rechts:]
105
Spoed! [in rood]
Rapport [in blauw potlood]
Insp. behandelen met politie [in rood potlood]
30/9

[Stempel:]
№ 25/47/1 M. 1942

Den Weled. Heer Directeur
v/h Marktwezen
Alhier.

De verdeeling der visch in de morgenuren (9-12 u)
heeft tot voor korten tijd geen aanleiding gegeven
tot bijzondere moeilijkheden.
Dit was te danken aan het feit, dat tot en met 26 Sept.
l.l. voldoende politiehulp (nl. twee man) aanwezig was
om toezicht uit te oefenen, zoodat slechts zelden een
onbevoegde buiten de rij om zich van visch, hoofdzakelijk
aal, kon voorzien.
Vanaf Zaterdag l.l. is echter zoo goed als geen toezicht
van politiezijde meer aanwezig.
Liep dien dag de verdeeling op een zoodanige wijze,
dat zij zelfs voor eenigen tijd moest worden stopgezet
vanwege het opdringen door het veelvuldige marktpu-
bliek, waarbij bijna geen toezicht aanwezig was, heden-
morgen was wederom slechts één politieagent aanwezig
om regelend te helpen optreden.
De onvoldoende hulp van politiezijde moet leiden tot
onregelmatigheden waarvan de kiem reeds is gelegd.
Juist bij geringen aanvoer zal de aandrang van het
publiek om visch te bemachtigen groote vormen gaan
aannemen.
Beleefd verzoek ik Uwe medewerking om te bereiken, dat
voldoende politietoezicht zooals tot 26 Sept l.l. bestond, wederom
ten spoedigste worde ingevoerd.

Amst. 29 Sept '42
Z.O.Z.
[handtekening]
Chefmarkttoezichter Dit document is een ambtelijk schrijven dat de logistieke en handhavingsproblemen rond de voedselvoorziening in oorlogstijd belicht.
* Problematiek: De Chefmarkttoezichter klaagt over de vermindering van het aantal politieagenten bij de viskraam. Waar voorheen twee agenten de orde bewaarden, is er nu vaak niemand of slechts één persoon. Dit leidt direct tot chaos: mensen dringen voor ("buiten de rij om") en de drukte wordt zo groot dat de verkoop tijdelijk gestaakt moet worden.
* Urgentie: De schrijver waarschuwt voor escalatie. Vooral bij een kleine aanvoer van vis (schaarste) zal de "aandrang van het publiek" onbeheersbaar worden.
* Administratieve sporen: De verschillende kleuren potlood en de stempels tonen de ambtelijke loop van het document. De rode aantekening "Spoed!" en de instructie voor de inspecteur om met de politie te overleggen, suggereren dat de klacht direct serieus werd genomen door de directie van het Marktwezen.
* Taalgebruik: Er wordt gebruikgemaakt van de destijds gangbare spelling (visch, zoodat, l.l. voor 'laatstleden'). In september 1942 was Nederland ruim twee jaar bezet door Nazi-Duitsland. De schaarste aan basisbehoeften nam hand over hand toe en bijna alle voedingsmiddelen waren 'op de bon'.
* Vis als alternatief: Omdat vlees zeer schaars was, was vis (zoals de genoemde aal/paling) een gewild goed. De markt was een van de weinige plekken waar men, mits men over de juiste distributiebescheiden beschikte, nog vers voedsel kon krijgen.
* Sociale spanning: De "rij" was een symbool van de dagelijkse overleving. Wanorde in de rij kon leiden tot volkswoede of onrechtvaardige verdeling, wat de taak van het Marktwezen (het reguleren van de handel in de stad) bemoeilijkte.
* Handhaving: De Amsterdamse politie stond onder druk; personeelstekorten of andere prioriteiten van de bezetter zorgden er vaak voor dat er minder manschappen beschikbaar waren voor civiele taken zoals markttoezicht. Dit document legt de frictie vast tussen de noodzaak tot orde en de beperkte middelen van de lokale autoriteiten.