Dienstverslag / Ambtelijke rapportage. 6 augustus 1942. Een controleur van de marktdienst (ondertekening lijkt "Contr. Peijning" of "Rijntje"). Den Heer Inspecteur Marktwezen, alhier (Amsterdam). A’dam 6/8/42

Aan den Heer Inspecteur
Marktwezen, alhier.

Op heden den 6den Augs. ’42 ± 11.- uur was ik belast met den dienst op de Dappermarkt, marktdienst en toezicht op de verdeeling van visch.

Ik had nog een handkar staan van den koopman Booten Suijfkens waarop volgens toewijzing der Gem. Afslag 12 K.G. gerookte aal aanwezig was.

Er stonden op het Dapperpleintje ruim honderd personen, in een rij, op gerookte aal te wachten.

Er was op dat moment al wat wrijving tusschen het publiek.

Er moest zeer streng orde gehouden worden.

Terwijl ik een teeken gaf dat de koopman kon beginnen drong zich een Duitsch-Wachtsman (zwart uniform) naar voren en verlangde gerookte aal. hiervoor hield hij geld gereed.

Ik beduidde den man en een bij hem zijnde collega, dat hij zich achter in de rij aan moest sluiten. De Duitsche Wachtsman nam daar geen genoegen mede en terwijl hij zijn collega bij mij liet staan, vervoegde hij zich bij de Groene politie in het Koloniaal Museum.

Om ongeveer 11.20 uur heb ik mij ook bij de Duitsch-politie in het Koloniaal Museum vervoegd bij een officier.

Deze verklaarde mij, dat de Duitsche Weermacht en al de aanverwante diensten voorrang hadden, of er veel of weinig handel was.

Contr.
[Handtekening: Peijning (?)] * Kern van het incident: Een Duitse "Wachtsman" (herkenbaar aan een zwart uniform) probeerde de rij van ruim honderd wachtende burgers voor te dringen bij een viskar op de Dappermarkt. Wanneer de marktmeester/controleur hem sommeert achteraan te sluiten, escaleert de man dit naar de Duitse autoriteiten.
* Schaarste: Het feit dat er ruim honderd mensen in de rij staan voor slechts 12 kilo gerookte paling illustreert de enorme voedseltekorten in 1942. Er is sprake van "wrijving tusschen het publiek".
* Machtsverhouding: De reactie van de Duitse officier in het Koloniaal Museum bevestigt de status van de bezettingsmacht: de regels van openbare orde en eerlijke verdeling gelden niet voor hen. Zij claimen te allen tijde voorrang.
* Opmerkelijke details: De vermelding van het "Koloniaal Museum" (het huidige Tropenmuseum) als basis voor de Grüne Polizei (Ordnungspolizei). Dit gebouw was tijdens de bezetting inderdaad gevorderd door de Duitse politie. Dit document stamt uit het derde jaar van de Duitse bezetting van Nederland. In 1942 werd de schaarste aan goederen en voedsel nijpend. De marktdienst had de zware taak om de distributie in goede banen te leiden en opstootjes te voorkomen.

Het verslag toont de dagelijkse spanningen tussen het Nederlandse ambtenarenapparaat, dat probeerde de orde te handhaven volgens de geldende regels, en de Duitse bezetter die zichzelf boven de wet en boven de burgerbevolking plaatste. De "zwart geünformeerde" wachtsman was waarschijnlijk lid van de Wachabteilung of een aanverwante hulptroep van de SS of NSB, die berucht stonden om hun provocerende gedrag in de publieke ruimte. Marktwezen (Inspecteur) Grüne Polizei Marktwezen NSB Politie