Brief / Ambtelijk schrijven. 16 juli 1942. De waarnemend Directeur (waarschijnlijk van de Dienst van het Marktwezen). De Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam ("Alhier"). [Handgeschreven in potlood/krijt:] Verzonden 16/7 [Onleesbare paraaf/naam]

[Getypt:]
vD/HB.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

27/15/2 M. 1. 16 Juli 1942.

kermisattracties
op de dagmarkten.

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 23 Juni j.l. om advies ontvangen stuk No.576 L.M.1942, heb ik de eer U te berichten, dat ingevolge artikel 8 van de Verordening op den Dienst van het Marktwezen, slechts die artikelen op de markten mogen worden verkocht, waarvan de[n] verkoop in winkels is toegestaan. Uit dien hoofde is het werken met zoogenaamde kermisattracties op de dagmarkten verboden, dus ook het plaats innemen van zoogenaamde astrologen.

Uit een door mij ingesteld onderzoek is gebleken, dat een zeker Liere de laatste weken kans heeft gezien om tijdens de afwezigheid van den Marktambtenaar(op de gewone markt aan de Ten Kate-straat(deze ambtenaar is des morgens en ' s middags tevens belast met het toezicht op den verkoop op het vischgedeelte door kooplieden, die aan de verdeeling van visch deelnemen) eenige uren clandestien een plaats in te nemen.

Den marktambtenaren is thans opnieuw opgedragen er streng op toe te zien, dat gevallen als bovenbedoeld op de markten niet meer plaats vinden.

De Directeur,
wnd. Dit document is een ambtelijk antwoord van de waarnemend directeur van de marktdienst aan de wethouder. De kern van de zaak is de handhaving van de marktverordening.

• Regelgeving: Er wordt verwezen naar Artikel 8 van de Verordening op den Dienst van het Marktwezen. Deze regel stelt dat markthandel beperkt moet blijven tot wat ook in reguliere winkels verkocht mag worden.
• Specifieke verboden: Omdat kermisattracties en astrologen geen "winkelartikelen" zijn, mogen zij geen plek innemen op de dagmarkten.
• Handhavingstekort: De brief onthult een zwakke plek in de controle: aan de Ten Katemarkt (Amsterdam) kon een zekere "Liere" illegaal (clandestien) zijn praktijken uitoefenen omdat de marktmeester elders druk was met het toezicht op de visdistributie.

• Maatregel: Er is een herhaalde instructie uitgegaan naar de marktambtenaren om strenger te controleren. De datum van de brief, 16 juli 1942, is cruciaal. Nederland is bezet door nazi-Duitsland. In deze periode was de schaarste groot en waren levensmiddelen op de bon.

• De Ten Katemarkt: Dit is een bekende markt in Amsterdam-West. In oorlogstijd was dit een vitale plek voor de voedselvoorziening van de lokale bevolking.

• Visdistributie: De brief vermeldt dat de ambtenaar druk was met de "verdeeling van visch". Tijdens de bezetting was vis een van de weinige eiwitbronnen die (soms) buiten het strenge vleesrantsoen viel, maar de distributie werd wel streng gecontroleerd om zwarte handel te voorkomen.
• Astrologen en kermisattracties: In tijden van crisis en onzekerheid zoeken mensen vaak hun toevlucht tot waarzeggers en astrologen. De bezetter en het collaborerende bestuur hielden hier niet van; zij wilden orde en controle. Bovendien werd de schaarse ruimte op de markt uitsluitend gereserveerd voor essentiële goederen.
• Bureaucratie onder bezetting: Ondanks de oorlog draaide de gemeentelijke bureaucratie door. De toon is formeel en strikt juridisch, wat typerend is voor de manier waarop de administratie probeerde de grip op het openbare leven te behouden te midden van de chaos van de bezetting.