Brief / Verzoekschrift 29 augustus 1942 Waarschijnlijk een beheerder of opziener van het marktkantoor (ondertekend, mogelijk H. Jonkman) Directie Marktwezen, Amsterdam [Links boven, in potlood/pen door anderen toegevoegd:]
H Jonkman 105
met den handdienst
getel. 8/9 geef rattengif
voorradig
morgen wordt
aangebracht
43090

[Rechts boven:]
Amsterdam, 29 Augustus ’42

[Midden boven:]
Directie Marktwezen.

[Hoofdtekst:]
Op het marktkantoor, Ten Katestraat
heerscht een rattenplaag die gevaar oplevert
voor de gezondheid en tevens groote schade
toebrengt aan het schoonmaakmateriaal
van de werkster. ’s Morgens bij het binnen-
komen heerscht er een benauwde, de deur
uitjagende atmosfeer.
Ik verzoek, ter verdelging van de
ratten mij eenig rattenvergift te verstrekken.

[Ondertekening en ambtelijke krabbels:]
[Handtekeningen, mogelijk M. Vrij en H. Jonkman]

[Linksonder:]
Gezien
31-8-’42
[onleesbaar, mogelijk de Haan]
[onleesbaar]
No 27/25/1

[Middenonder, stempel:]
M. 1942 31/8

[Rechtsonder, rode inkt:]
Krijgen om
materiaal van
Gem. Gezondheidsdienst
(Zee-ajuin) In deze korte brief uit augustus 1942 rapporteert een medewerker van de Amsterdamse Dienst Marktwezen een ernstige rattenplaag in het marktkantoor aan de Ten Katestraat. De situatie wordt omschreven als een gevaar voor de volksgezondheid en veroorzaakt materiële schade aan de spullen van de schoonmaakster. De schrijver gebruikt beeldende taal om de ernst te benadrukken: de lucht bij binnenkomst is zo verstikkend ("benauwde, de deur uitjagende atmosfeer") dat men het liefst direct weer naar buiten gaat.

Het verzoek om rattengif wordt ambtelijk vlot afgehandeld. De kanttekeningen in de kantlijn en onderaan tonen aan dat er binnen enkele dagen (31 augustus en 8 september) actie is ondernomen. Er wordt specifiek vermeld dat er materiaal (rattengif) verkregen kan worden via de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GG&GD), waarbij "Zee-ajuin" (ook wel rode squill genoemd) als verdelgingsmiddel wordt genoemd. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Directie Marktwezen was de gemeentelijke instantie die toezicht hield op de dagmarkten in Amsterdam. De Ten Katestraat in Amsterdam-West was (en is) een van de belangrijkste marktlocaties van de stad.

Tijdens de oorlogsjaren stonden hygiëne en onderhoud in de stad onder grote druk door tekorten aan brandstof, materialen en mankracht. Rattenplagen waren in de dichtbevolkte Amsterdamse wijken een terugkerend probleem, zeker op plekken waar voedsel werd verhandeld. De verwijzing naar "Zee-ajuin" is historisch interessant; dit is een natuurlijk rattengif dat destijds veelvuldig werd gebruikt omdat het relatief veilig was voor huisdieren (die het uitbraakten), maar dodelijk voor knaagdieren. Het feit dat dit via de Gemeentelijke Gezondheidsdienst moest lopen, duidt op de gecontroleerde distributie van dergelijke middelen in oorlogstijd.