Getypt verslag/rapportage (pagina 3). -3-

voor geschikte terreinen ingekuild en in pakhuizen opgeslagen.

De bij de inkuiling opgedane ervaringen zijn wat het artikel peen betreft ongunstig te noemen. Gebleken is, dat peen zich niet voor inkuilen leent en het hierop geleden verlies was niet gering. Opslag zonder veel risico van bederf is slechts mogelijk, indien de peen bewaard wordt in veilingkisten. Voor 10.000 kg. peen zijn echter 400 kisten noodig. Voor de in Enschede opgeslagen hoeveelheid van ruim 320.000 kg. zouden dus circa 13000 kisten noodig geweest zijn. Dit nu was bij de bijzondere omstandigheden van dit oogenblik een onmogelijkheid. In de toekomst verdient opslag van peen en uien bij consumenten de voorkeur.

De verdeeling der groente over grossiers en kleinhandelaren was geheel in handen van de grossiers-combinatie gesteld evenals de contrôle op de voorraden.

Als voordeel mag worden genoemd, dat gedurende de strenge vorstperiode, toen alle vervoer gestagneerd was, de voorraden verkocht konden worden en de bevolking practisch niet zonder groente geweest is. De opslag van aardappelen door de V.B.N.A. was ontoereikend en moeilijkheden bij de aanvoer, gedurende de vorstperiode ondervonden, deden af en toe een gebrek aan dit belangrijke voedingsmiddel ontstaan.

In vatgroente was van de zijde van de diverse grossiers voor algemeen gebruik slechts een te verwaarloozen hoeveelheid opgeslagen, terwijl opslag door de Gemeente voor de algeheele voorziening, niettegenstaande herhaalde pogingen, niet mogelijk bleek.

Het verbruik in de gemeente van aardappelen en stapelgroente is ongeveer als volgt:

Ten aanzien van de voorziening van stapelgroenten kan nog het volgende worden medegedeeld.
1. In Februari 1942 werd het Openbaar Slachthuis belast met de bemiddeling inzake de voorziening met stapelgroenten.
2. Op 24 Februari werd in een vergadering met alle grossiers de volgende overeenkomst getroffen:
a. de aan het gemeentebestuur gezonden stapelgroenten worden door het Openbaar Slachthuis afgegeven aan een commissie van grossiers, benoemd uit en door de grossiers,
b. deze commissie zorgt voor de verdeeling der groenten onder de kleinhandelaren volgens een door het Openbaar Slachthuis goed te keuren plan, waarbij zooveel mogelijk rekening wordt gehouden met de aardappelenquota,
c. de commissie treedt op voor de gezamelijke grossiers,
d. van iedere verdeeling ontvangt het Openbaar Slachthuis een lijst van toewijzingen aan de kleinhandelaren,
e. de verrekening tusschen het Openbaar Slachthuis en de grossiers geschiedt via de Middenstandsbank, bij welke Bank steeds een voldoend groot bedrag ter beschikking van de gemeente moet staan om de vorderingen van de gemeente op de grossiers te dekken,
f. de bestellingen worden door de commissie wekelijks tijdig ingediend bij het Openbaar Slachthuis dat voor doorzending zorg draagt,
g. van het verschil in veiling- en grossiersprijzen ontvangt
het Bureau Velders f 1,10 per 100 kg.
de gemeente " 0,20 " " "
de grossierscommissie " 1,20 " " "

In de grossiersvergoeding zijn inbegrepen alle kosten van vervoer, opslag en verdeeling, alsmede eventueel bestaand onderwicht. Dit document is een verslag over de logistieke uitdagingen van de voedselvoorziening in de gemeente Enschede tijdens de Tweede Wereldoorlog. De tekst belicht de technische problemen bij het bewaren van groenten (het mislukken van het 'inkuilen' van peen wegens gebrek aan veilingkisten) en de organisatorische structuur van de distributie.

Opvallend is de centrale rol van het Openbaar Slachthuis als intermediair voor de groente-inkoop, een taak die buiten de normale bedrijfsvoering van een slachthuis valt maar noodzakelijk was door de oorlogsomstandigheden. Er wordt een strikte hiërarchie en financiële afwikkeling beschreven tussen de gemeente, het slachthuis, de Middenstandsbank en de grossierscommissie. De wekelijkse consumptiecijfers geven een goed beeld van de schaal van de voedselbehoefte in een industriestad als Enschede. Tijdens de Duitse bezetting (1940-1945) was de voedselvoorziening in Nederland strak gereguleerd via een distributiesysteem. De winter van 1941-1942 was een van de koudste winters van de 20e eeuw (de "strenge vorstperiode" in de tekst), wat leidde tot grote transportproblemen en bevriezing van voorraden. De V.B.N.A. (Vereniging van Bemiddelaars in Nederlandsche Aardappelen) speelde een rol in de landelijke coördinatie, maar gemeenten moesten vaak eigen commissies oprichten om de lokale bevolking te voeden. Het gebruik van het slachthuis als distributiepunt was een vorm van 'crisis-management' om de schaarse middelen zo efficiënt mogelijk bij de burgers te krijgen.