Getypte overeenkomst/contract (pagina 4 van een groter dossier). Betreft het winterseizoen 1941/1942. -4-

1. De verdeeling onder de kleinhandelaren naar het door de grossierscommissie ontworpen schema, waarbij als richtlijn de aardappeltoewijzingen is genomen, heeft geen bezwaren opgeleverd,
2. Toezicht op de kleinhandelsprijzen werd door de bevoegde instanties gehouden,
3. De regeling heeft, voorzoover er met den geringen aanvoer en den korten tijdsduur over te oordeelen is, goed voldaan.
   De door de gemeente Enschede te dezer zake gesloten contracten luiden als volgt:

I. De ondergeteekenden:
De Gemeente Enschede ten deze vertegenwoordigd door haar Burgemeester hierna te noemen partij ter eene
en
1. A.J.W. Scholten
2. B. Alferink
3. W. Kleefstra
hierna te noemen partijen ter andere
in aanmerking nemende dat het in het belang van de voedselvoorziening der gemeente Enschede noodig is zorg te dragen dat in het winterseizoen 1941/’42 een voorraad vatgroenten te Enschede aanwezig is en wordt bewaard:
zijn overeengekomen hetgeen hierna volgt:

Artikel 1.
1. Partijen ter andere zullen voor eigen rekening en risico opslaan te Enschede in hun eigen opslagplaatsen en voor zooveel noodig, andere, door partij ter eener ter beschikking te stellen opslagplaatsen, een en ander om aldaar gedurende de in Artikel 2 genoemde periode opgeslagen te houden:
400 vaten snijboonen,
200 " spercieboonen,
150 " andijvie,
100 " zuurkool.
2. De in het vorige lid genoemde soorten vatgroenten moeten zijn van goede kwaliteit; partijen ter andere zijn verplicht voor zooveel zulks voor het behoud van den genoemden voorraad groenten van goede kwaliteit noodig is - door vervanging van opgeslagen groenten door eenzelfde hoeveelheid nieuw aangevoerde groenten van dezelfde soort en van goede kwaliteit, alsmede door regelmatige verzorging van de opgeslagen voorraden zorg te dragen voor het houden van dezen voorraad in goeden staat.

Artikel 2.
1. De periode, gedurende welke de in artikel 1 omschreven voorraden op de daar bedoelde opslagplaatsen aanwezig moeten zijn, loopt van 15 November 1941 tot 15 Februari 1942, met dien verstande, dat partij ter eener bevoegd is om, wanneer dit naar haar oordeel door weers- of vervoersomstandigheden wenschelijk wordt gemaakt, te bepalen, dat de bedoelde periode zal doorloopen tot uiterlijk 1 Maart 1942.
2. Indien tengevolge van weers- of andere omstandigheden de aanvoer naar Enschede van vatgroenten tijdens de in het eerste lid genoemde periode stagnatie ondervindt, waardoor naar het oordeel van partij ter eener gevaar voor gebrek aan die groenten dreigt te ontstaan, kan zij aan partijen ter andere opdragen om door haar - partij ter eener - te bepalen hoeveelheden van dezen voorraad te verkoopen, opdat deze zoodoende ter beschikking komen van de bevolking van Enschede.
Partijen ter andere voldoen aan de opdracht stipt.
3. In het geval van verkoop als bedoeld in het tweede lid, zal partij ter andere, wanneer partij ter eene zulks verlangt, voor vervanging van het verkochte door gelijke en gelijkwaardige hoeveelheden, en voor instandhouding ook van die hoeveelheden, uiterlijk tot 1 Maart 1942 moeten zorg dragen. Dit document is een juridische vastlegging van de afspraken tussen de gemeente Enschede en drie lokale partijen (vermoedelijk handelaren of tuinders) over de aanleg van een noodvoorraad groenten.

Het eerste deel (punten 3-5) blikt terug op het succes van de aardappel- en prijsregelingen. Het tweede deel bevat de tekst van een nieuw contract voor de winter van 1941-1942. In dit contract verbinden de private partijen zich ertoe om voor eigen risico grote hoeveelheden 'vatgroenten' (groenten geconserveerd in vaten, zoals zuurkool en gezouten snijbonen) op te slaan. De gemeente behoudt de regie over wanneer deze voorraad verkocht moet worden aan de bevolking, met name wanneer de normale aanvoer door transportproblemen of weersomstandigheden stokt. Het document dateert uit de Tweede Wereldoorlog (Duitse bezetting van Nederland). Tijdens deze periode was de voedselvoorziening een kritieke taak voor gemeentebesturen. Door de schaarste en de rantsoenering was het essentieel om lokale reserves op te bouwen. Vatgroenten waren destijds een belangrijk onderdeel van het winterdieet omdat ze lang houdbaar waren zonder koeling.

De genoemde burgemeester van Enschede in 1941 was de NSB-burgemeester J.J.G.E. Rückert (aangesteld in augustus 1941), hoewel de ambtelijke organisatie vaak de continuïteit van de voedseldistributie waarborgde volgens reeds bestaande of landelijk opgelegde protocollen. Het contract toont aan hoe de overheid intervenieerde in de markt om de voedselzekerheid voor de burgerbevolking te garanderen onder moeilijke oorlogsomstandigheden. De Burgemeester van Enschede A.J.W. Scholten B. Alferink en W. Kleefstra.