Juridische overeenkomst / Contract. 1941. -6-

heid nieuw aangevoerde groenten van dezelfde soort en goede kwaliteit, alsmede door regelmatige verzorging van de opgeslagen voorraden zorg te dragen voor het houden van dezen voorraad in goeden staat.

Artikel 2.
1. De periode, gedurende welke de in artikel 1 omschreven voorraden op de daar bedoelde opslagplaatsen aanwezig moeten zijn, loopt van 15 November tot 15 Februari 1942, met dien verstande, dat partij ter eener bevoegd is om, wanneer zulks naar haar oordeel door weers- of vervoersomstandigheden wenschelijk wordt gemaakt, te bepalen, dat de bedoelde periode zal voortduren tot uiterlijk 1 Maart 1942.
2. Indien tengevolge van weers- of andere omstandigheden de aanvoer naar Enschede van stapelgroenten tijdens de in het eerste lid genoemde periode stagnatie ondervindt, waardoor naar het oordeel van partij ter eener gevaar voor gebrek aan die groonten dreigt te ontstaan, kan zij aan partijen ter andere opdragen om door haar - partij ter eener - te bepalen hoeveelheden van dezen voorraad te verkoopen, opdat deze zoodoende ter beschikking komen van de bevolking van Enschede. Partijen ter andere voldoen aan deze opdracht stipt.
3. In het geval van verkoop als bedoeld in het tweede lid, zal partij ter andere, wanneer partij ter eene zulks verlangt, voor vervanging van het verkochte door gelijke en gelijkwaardige hoeveelheden, en voor instandhouding ook van die hoeveelheden, uiterlijk tot 1 Maart 1942 moeten zorg dragen.

Artikel 3.
1. De in artikel 1 omschreven voorraden, welke op de opslagplaatsen voor rekening en risico van partijen ter andere zullen worden opgeslagen, worden door deze gedurende de in artikel 2 genoemde periode in bewaring gegeven aan partij ter eener, onverminderd de verplichting van partijen ter andere zijde om voor een goede verzorging van de voorraden zorg te dragen, terzake waarvan partij ter eener geenerlei aansprakelijkheid aanvaardt.
2. Partij ter eene is bevoegd van de in bewaring gegeven voorraden aan partijen ter andere alleen die hoeveelheden terug te geven, welke op grond van bepalingen van deze overeenkomst voor aflevering of vervanging in aanmerking komen.
3. Bij vervanging geschiedt de teruggave door partij ter eene zooveel mogelijk alleen tegen afgifte door partijen ter andere van eenzelfde hoeveelheid van dezelfde soort groenten, die alsdan door partij ter eener overeenkomstig dit artikel verder zal worden bewaard.

Artikel 4.
Partijen ter andere zijn tegenover partij ter eener hoofdelijk voor de juiste naleving van deze overeenkomst aansprakelijk.

Artikel 5.
Bij het einde van de in artikel 2, lid 1, genoemde periode zal partij ter eene aan de gezamenlijke partijen ter andere, indien deze de onderhavige overeenkomst op juiste wijze zijn nagekomen, betalen een bedrag van f 12000, ter vergoeding van alle door partijen ter andere ter nakoming van deze overeenkomst gemaakte kosten en eventueel geleden verliezen.

Aldus opgemaakt in tweevoud te Enschede 1941.

Partij ter eene
De Gemeente Enschede voor haar
De Burgemeester,
(get.) Rückert.

Partijen ter andere
1 (get.) A.J.W. Scholten
2 " W. Kleefstra
3 " B. Alferink Dit document is een juridisch contract dat de logistieke afspraken vastlegt voor de voedselvoorziening in Enschede tijdens de winter van 1941-1942. De essentie van de overeenkomst is dat private partijen (handelaren of landbouwers) groenten opslaan als buffer voor de stad.

• Verplichtingen: De private partijen moeten de voorraad in goede staat houden en zijn collectief ("hoofdelijk") aansprakelijk.
• Interventie: De gemeente behoudt zich het recht voor om de verkoop van deze voorraden af te dwingen als de reguliere aanvoer stokt (Art. 2.2), een vroege vorm van crisismanagement.
• Financiën: De gemeente vergoedt de kosten en risico's met een aanzienlijk bedrag van 12.000 gulden (Art. 5).
• Taalgebruik: Het document hanteert de toen gebruikelijke formele spelling ("wenschelijk", "dezen", "geenerlei"). De term "stapelgroenten" verwijst naar houdbare groenten zoals aardappelen, kolen of wortelen. Het document dateert uit 1941, het tweede jaar van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de bezetter de regie over de voedseldistributie steeds meer naar zich toetrok, behielden gemeenten aanvankelijk nog taken om de lokale bevolking tegen honger te beschermen.

Burgemeester Edo Johannes Rückert (genoemd in het document) was op dat moment de burgemeester van Enschede. Hij werd later in de oorlog (1942) door de bezetter vervangen door een NSB-burgemeester. Dit document toont aan hoe de gemeente probeerde de voedselzekerheid te waarborgen in een tijd van toenemende schaarste en distributiebeperkingen. Het contracteren van private partijen voor noodvoorraden was een beproefde methode om de wintermaanden door te komen zonder dat de bevolking direct afhankelijk werd van onzekere transportlijnen.