Getypte ambtelijke rapportage of verslag. - 3 -

GEMEENTE HAARLEM.

Door de gemeente was met de Grossiersvereeniging een contract gesloten waarbij werd bepaald, dat de door de Groenten- en Fruitcentrale te leveren groenten aan de gemeente door deze zouden worden betaald en direct verrekend worden met voornoemde vereeniging.
Voorts zou worden benoemd een kleine commissie van uitvoering bestaande uit 3 personen, aangewezen door de grossiersvereeniging aangevuld met een 4e lid als Voorzitter nl. den Directeur van het Marktwezen. De grossiers zouden de groenten ontvangen, opslaan en verhandelen met dien verstande, dat het tijdstip en de hoeveelheden der afvoeren, de goedkeuring moest dragen van den Directeur van het Marktwezen.
Deze bepaling werd gemaakt om te zorgen, dat voldoende voorraad aanwezig bleef met het oog op eventueele stagnatie in den aanvoer. De gemeente droeg geen enkel risico, doch betaalde aan de grossiersorganisatie een vergoeding van f 3000,- voor opslag, administratie-kosten, in voorraad houden der groenten enz., voor de periode loopende van 1 October 1941 tot en met 30 April 1942.
De contrôle op de voorraden geschiedde door voornoemde commissie van uitvoering. De verdeeling over de grossiers en kleinhandelaren had plaats krachtens een door de betreffende organisaties ingediend puntenstelsel.
De contrôle op de prijzen geschiedde aan de hand van de wekelijks door den gemachtigde voor de prijzen vastgestelde normen.
Daar in Haarlem ingevolge de getroffen regeling, de grossiers de door de gemeente bestelde producten bij aankomst direct in ontvangst moesten nemen, kwam het wel voor, dat in het tijdperk tusschen het ontvangen der goederen en de uitgifte, de prijzen werden verhoogd. Dit prijsverschil kwam dan als extra winst ten bate van de grossiers.
De bestellingen werden door de gemeente gedaan in volledig overleg met de commissie van uitvoering. Deze regeling die getroffen was voor Haarlem en de omliggende gemeenten Bloemendaal, Zandvoort en Heemstede heeft zeer gunstig gewerkt. Zij voorkwam bederf door een vakkundige behandeling en gaf geen onvoorziene risico's voor de gemeente.
Wel is in overweging om in een eventueel nieuwe commissie ook den kleinhandel vertegenwoordiging te geven vooral met het oog op de vaststelling der bestellingen en het moment van uitgifte der groenten.

GEMEENTE HILVERSUM.

Door de grossiers in groenten en fruit te Hilversum was een combinatie gevormd, die de groenten aankocht, die de gemeente overnam, zonder dat daaraan voor de gemeente financieele gevolgen waren verbonden.
Deze combinatie verkocht de groenten uit een centrale opslagplaats of in spoedgevallen direct uit den wagon of het schip.
Een der grossiers was namens de combinatie belast met den verkoop aan de kleinhandelaren. Voor de werkzaamheden, verbonden aan het vervoeren, opslaan en weder verkoopen van de groenten werd gebruik gemaakt van personeel der grossiers.
De kleinhandelaren kochten dus niet van de grossiers, die hun groenten hadden geleverd, doch van de combinatie, ten einde te voorkomen, dat één kleinhandelaar van verschillende grossiers groenten zou kunnen betrekken.
Betreffende de grossiers-winst hadden de grossiers een regeling getroffen, waarbij de winst verdeeld werd in verhouding van den omzet in een bepaald jaar.
Vooruit was besproken, dat bij verschil van meening over deze verdeeling door mij uitspraak zou worden gedaan. Het was echter niet noodig voor mij om in te grijpen.
Door de combinatie van grossiers was in overleg met het Bestuur van de Hilversumsche Vereeniging van Kleinhandelaren een regeling getroffen betreffende * Organisatiestructuur: In beide steden wordt gezocht naar een balans tussen gemeentelijke regie en de bestaande handelsstructuren (grossiers). Haarlem kiest voor een commissie van uitvoering met een ambtenaar (Directeur Marktwezen) als voorzitter. Hilversum werkt met een 'combinatie' van grossiers.
* Financieel beheer: In Haarlem fungeert de gemeente als betaler/tussenpersoon en keert een vaste vergoeding uit (f 3000,-). Een interessant detail is de 'extra winst' voor grossiers door prijsstijgingen tijdens opslag. In Hilversum lijkt het risico en de financiële afhandeling meer bij de combinatie te liggen.
* Logistiek en Distributie: Er is een duidelijke focus op het voorkomen van "stagnatie in den aanvoer" en bederf. De verdeling vindt plaats op basis van een puntenstelsel of centrale uitgifte om eerlijke spreiding onder kleinhandelaren te waarborgen.
* Samenwerking: De Haarlemse regeling strekt zich uit over de regio (Kennemerland), wat duidt op regionale afstemming van de voedselvoorziening. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze jaren was de voedselvoorziening strikt gereguleerd via het distributiestelsel. Overkoepelende organen zoals de "Groenten- en Fruitcentrale" bepaalden de stroom van goederen. Lokale overheden moesten binnen dit strakke kader zorgen dat de bevolking van levensmiddelen werd voorzien, waarbij zij nauw samenwerkten met beroepsorganisaties van handelaren. De genoemde data (eind 1941, begin 1942) markeren een fase waarin de schaarste toenam en de noodzaak voor een efficiënte, centraal gestuurde distributie op lokaal niveau essentieel werd. De tekst lijkt een onderdeel van een evaluatie of jaarverslag over de werking van deze crisisorganisatie.