Pagina 4 van een officieel rapport of contract. Betreft de winterperiode 1941/1942 (opgesteld eind 1941). -4-

1. De verdeeling onder de kleinhandelaren naar het door de grossierscommis-
   sie ontworpen schema, waarbij als richtlijn de aardappeltoewijzingen is
   genomen, heeft geen bezwaren opgeleverd.
2. Toezicht op de kleinhandelsprijzen werd door de bevoegde instanties gehou-
   den.
3. De regeling heeft, voorzoover er met den geringen aanvoer en den korten tijds-
   duur over te oordeelen is, goed voldaan.
   De door de gemeente Enschede te dezer zake gesloten contracten luiden als
   volgt:
   I. De ondergeteekenden:
   De Gemeente Enschede ten deze vertegenwoordigd door haar Burgemeester
   hierna te noemen partij ter eener
   en
4. A.J.W.Scholten
5. B.Alferink
6. W.Kleefstra
   hierna te noemen partijen ter andere
   in aanmerking nemende dat het in het belang van de voedselvoorziening der
   gemeente Enschede noodig is zorg te dragen dat in het winterseizoen 1941/'42
   een voorraad vatgroenten te Enschede aanwezig is en wordt bewaard:
   zijn overeengekomen hetgeen hierna volgt:
   Artikel 1.
7. Partijen ter andere zullen voor eigen rekening en risico opslaan te Enschede
   in hun eigen opslagplaatsen en voor zooveel noodig, andere, door partij ter
   eener ter beschikking te stellen opslagplaatsen, een en ander om aldaar ge-
   durende de in artikel 2 genoemde periode opgeslagen te houden:
   400 vaten snijtoonen, [sic: waarschijnlijk snijboonen]
   200 " spercieboonen,
   150 " andijvie,
   100 " zuurkool.
8. De in het vorige lid genoemde soorten vatgroenten moeten zijn van goede
   kwaliteit; partijen ter andere zijn verplicht voor zooveel zulks voor het
   behoud van den genoemden voorraad groenten van goede kwaliteit noodig is -
   door vervanging van opgeslagen groenten door eenzelfde hoeveelheid nieuw
   aangevoerde groenten van dezelfde soort en van goede kwaliteit, alsmede
   door regelmatige verzorging van de opgeslagen voorraden zorg te dragen voor
   het houden van dezen voorraad in goeden staat.
   Artikel 2.
9. De periode, gedurende welke de in artikel 1 omschreven voorraden op de daar
   bedoelde opslagplaatsen aanwezig moeten zijn, loopt van 15 November 1941
   tot 15 Februari 1942, met dien verstande, dat partij ter eener bevoegd is
   om, wanneer dit naar haar oordeel door weers- of vervoeromstandigheden wen-
   schelijk wordt gemaakt, te bepalen, dat de bedoelde periode zal doorloopen
   tot uiterlijk 1 Maart 1942.
10. Indien tengevolge van weers- of andere omstandigheden de aanvoer naar En-
    schede van vatgroenten tijdens de in het eerste lid genoemde periode stag-
    natie ondervindt, waardoor naar het oordeel van partij ter eene gevaar voor
    gebrek aan die groenten dreigt te ontstaan, kan zij aan partijen ter andere
    opdragen om door haar - partij ter eener - te bepalen hoeveelheden van dezen
    voorraad te verkoopen, opdat deze zoodoende ter beschikking komen van de be-
    volking van Enschede.
    Partijen ter andere voldoen aan de opdracht stipt.

11. In het geval van verkoop als bedoeld in het tweede lid, zal partij ter an-
    dere, wanneer partij ter eene zulks verlangt, voor vervanging van het ver-
    kochte door gelijke en gelijkwaardige hoeveelheden, en voor instandhouding
    ook van die hoeveelheden, uiterlijk tot 1 Maart 1942 moeten zorg dragen. Dit document is een juridisch contract dat de verantwoordelijkheden vastlegt voor het aanleggen van een strategische wintervoorraad voedsel in Enschede. De kernpunten zijn:

12. Voorraadvorming: Drie specifieke handelaren (Scholten, Alferink, Kleefstra) worden verplicht om aanzienlijke hoeveelheden in zout of door fermentatie geconserveerde groenten (vaten snijbonen, sperziebonen, andijvie en zuurkool) op te slaan.

13. Risico en Kwaliteit: De handelaren dragen het risico en de kosten voor de opslag. Zij zijn verantwoordelijk voor het behoud van de kwaliteit en moeten oude voorraden zo nodig vervangen door nieuwe aanvoer van gelijke kwaliteit.
14. Interventiemacht: De gemeente (vertegenwoordigd door de burgemeester) behoudt de controle. Indien er schaarste dreigt, kan de gemeente de handelaren dwingen de opgeslagen voorraden tegen nader te bepalen voorwaarden aan de bevolking te verkopen.
15. Tijdsbestek: De kritieke periode voor deze voorraadvorming is vastgesteld van half november 1941 tot half februari (mogelijk uitloop tot maart) 1942. Het document dateert uit de Tweede Wereldoorlog, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In 1941 begon de voedselvoorziening steeds problematischer te worden door schaarste, vorderingen door de bezetter en haperende distributielijnen.

Gemeenten speelden een cruciale rol in de lokale voedselvoorziening. Dit contract toont aan hoe de gemeente Enschede probeerde de voedselzekerheid voor de winter van 1941-1942 te garanderen door private partijen contractueel te dwingen reserves aan te houden. De term 'vatgroenten' verwijst naar een essentiële conservatiemethode in een tijd waarin moderne koeling en grootschalige inblikking nog niet voor iedereen de standaard waren; groenten werden met veel zout in houten vaten bewaard om de winter te overbruggen. De burgemeester van Enschede in deze periode was de door de Duitsers aangestelde NSB-burgemeester, wat de dwingende toon van het contract ("Partijen ter andere voldoen aan de opdracht stipt") mede kan verklaren.