Getypt contract (slotpagina van een meerdelig document). 1941 (betreft de periode winter 1941-1942). -6-

heid nieuw aangevoerde groenten van dezelfde soort en goede kwaliteit, alsmede door regelmatige verzorging van de opgeslagen voorraden zorg te dragen voor het houden van dezen voorraad in goeden staat.

Artikel 2.
1. De periode, gedurende welke de in artikel 1 omschreven voorraden op de daar bedoelde opslagplaatsen aanwezig moeten zijn, loopt van 15 November tot 15 Februari 1942, met dien verstande, dat partij ter eener bevoegd is om, wanneer zulks naar haar oordeel door weers- of vervoersomstandigheden wenschelijk wordt gemaakt, te bepalen, dat de bedoelde periode zal voortduren tot uiterlijk 1 Maart 1942.
2. Indien tengevolge van weers- of andere omstandigheden de aanvoer naar Enschede van stapelgroenten tijdens de in het eerste lid genoemde periode stagnatie ondervindt, waardoor naar het oordeel van partij ter eener gevaar voor gebrek aan die groenten dreigt te ontstaan, kan zij aan partijen ter andere opdragen om door haar – partij ter eener – te bepalen hoeveelheden van dezen voorraad te verkoopen, opdat deze zoodoende ter beschikking komen van de bevolking van Enschede. Partijen ter andere voldoen aan deze opdracht stipt.
3. In het geval van verkoop als bedoeld in het tweede lid, zal partij ter andere, wanneer partij ter eene zulks verlangt, voor vervanging van het verkochte door gelijke en gelijkwaardige hoeveelheden, en voor instandhouding ook van die hoeveelheden, uiterlijk tot 1 Maart 1942 moeten zorg dragen.

Artikel 3.
1. De in artikel 1 omschreven voorraden, welke op de opslagplaatsen voor rekening en risico van partijen ter andere zullen worden opgeslagen, worden door deze gedurende de in artikel 2 genoemde periode in bewaring gegeven aan partij ter eener, onverminderd de verplichting van partijen ter andere zijde om voor een goede verzorging van de voorraden zorg te dragen, terzake waarvan partij ter eener geenerlei aansprakelijkheid aanvaardt.
2. Partij ter eene is bevoegd van de in bewaring gegeven voorraden aan partijen ter andere alleen die hoeveelheden terug te geven, welke op grond van bepalingen van deze overeenkomst voor aflevering of vervanging in aanmerking komen.
3. Bij vervanging geschiedt de teruggave door partij ter eene zooveel mogelijk alleen tegen afgifte door partijen ter andere van eenzelfde hoeveelheid van dezelfde soort groenten, die alsdan door partij ter eener overeenkomstig dit artikel verder zal worden bewaard.

Artikel 4.
Partijen ter andere zijn tegenover partij ter eener hoofdelijk voor de juiste naleving van deze overeenkomst aansprakelijk.

Artikel 5.
Bij het einde van de in artikel 2, lid 1, genoemde periode zal partij ter eene aan de gezamenlijke partijen ter andere, indien deze de onderhavige overeenkomst op juiste wijze zijn nagekomen, betalen een bedrag van f 12000,- ter vergoeding van alle door partijen ter andere ter nakoming van deze overeenkomst gemaakte kosten en eventueel geleden verliezen.

Aldus opgemaakt in tweevoud te Enschede 1941.

Partij ter eene
De Gemeente Enschede
voor haar
De Burgemeester,
(get.) Rückert.

Partijen ter andere
1 (get.) A.J.W. Scholten
2 " W. Kleefstra
3 " B. Alferink * Juridische aard: Het betreft een privaatrechtelijke overeenkomst met een publiek doel. De gemeente fungeert als opdrachtgever en toezichthouder op de voedselreserve. Opvallend is de bepaling van "hoofdelijke aansprakelijkheid" voor de drie private partijen, wat betekent dat elk van hen voor het geheel van de verplichtingen kan worden aangesproken.
* Financiële bepalingen: De vergoeding van 12.000 gulden (een aanzienlijk bedrag in 1941) fungeert als een 'all-in' vergoeding voor kosten en risico's. Dit wijst erop dat de private partijen het logistieke risico (bederf, opslagkosten) volledig dragen.
* Beleidsmatig: Het document toont de actieve rol van het gemeentebestuur in de lokale voedselvoorziening ("stapelgroenten" zoals aardappelen en kool) om tekorten door weersomstandigheden of transportproblemen op te vangen. De burgemeester heeft de discretionaire bevoegdheid om de verkoop van de voorraden af te dwingen als de publieke noodzaak daarom vraagt. Dit document stamt uit de tweede winter van de Duitse bezetting van Nederland (1941-1942). In deze periode werd de voedselvoorziening steeds nijpender en stond deze onder streng toezicht van de bezetter via het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd.

Burgemeester J.J.G.E. Rückert van Enschede (burgemeester van 1933 tot 1942) moest manoeuvreren tussen de belangen van de lokale bevolking en de eisen van de bezettingsmacht. De strenge winter van 1941-1942 maakte de aanleg van dergelijke lokale buffers essentieel om honger in de textielstad Enschede te voorkomen. Het feit dat het document getypt is en juridisch zeer dichtgetimmerd lijkt, is typerend voor de bureaucratische omgang met schaarste tijdens de oorlogsjaren.