Getypte ambtelijke rapportage / verslaglegging. Betreft het winterseizoen 1941-1942 (tijdens de Duitse bezetting). -9-

de verdeeling van de groenten onder de kleinhandelaren. Ook ten aanzien van deze verdeeling was bepaald, dat bij verschil van meening of klachten van kleinhandelaren een beroep op mij zou kunnen worden gedaan. Van zes kleinhandelaren ontving ik klachten en na overleg met het Bestuur van de Vereeniging van Kleinhandelaren werd aan deze klachten zooveel mogelijk tegemoet gekomen. Deze klachten konden in het algemeen teruggevoerd worden tot het feit, dat te weinig wintergroenten werden aangevoerd om alle kleinhandelaren van een behoorlijken voorraad te voorzien.

Wanneer de zending wintergroenten op een bepaalden dag of in een bepaalde week te gering was om alle kleinhandelaren een hoeveelheid te leveren, dan werden de groenten aan de kleinhandelaren bij toerbeurt verkocht.

Daar het Gemeentebestuur, zooals na informatie bij de bevoegde instanties in Den Haag gebleken was, niet het recht had tot distributie van wintergroenten onder de ingezetenen over te gaan, werd volstaan met telkens de kleinhandelaren met nadruk er op te wijzen, dat zij de groenten zoo redelijk mogelijk onder de gezinnen moesten verdeelen en zooveel mogelijk rekening behoorden te houden met de grootte der gezinnen. Bij mij zijn weinig gegronde klachten binnengekomen over een onjuiste verdeeling van de groenten. Niettegenstaande zou mijns inziens een regeling, waarbij de kleinhandelaren voorgeschreven werd een bepaalde hoeveelheid groenten aan de ingezetenen te leveren naar de grootte der gezinnen, bevredigender hebben gewerkt.

De gemeente overwoog het invoeren van groentenkaarten, maar moest daarvan afzien omdat groenten niet onder de distributiegoederen vallen en het Gemeentebestuur in deze aangelegenheid niet zelfstandig mag optreden.

De betaling van de groenten was als volgt geregeld.

Het Bureau tot regeling van den aankoop van Groenten en Fruit te Den Haag zond de rekening bij de gemeente in. Een afschrift van deze rekening werd gezonden aan den penningmeester van de grossiers-combinatie met het verzoek binnen een week het geld bij den Gemeente-Ontvanger te willen storten. Moeilijkheden met de betaling heeft het Gemeentebestuur niet ondervonden.

De opslagruimte voor de groenten werd grootendeels beschikbaar gesteld door de grossiers, waarvoor hun geen vergoeding werd verstrekt. De opslagruimte, die de gemeente beschikbaar stelde, geschiedde gratis.

Administratiekosten door de grossiers gedaan werden door de gemeente niet vergoed, aangezien vooraf met de grossiers was overeengekomen, dat onkosten van dergelijken aard in de grossierswinst waren begrepen.

Voor zoover contrôle op de voorraden noodig was, geschiedde dat door een commissie uit de grossiers en kleinhandelaren, terwijl de contrôle op de prijzen door de politie plaats vond. De contrôle op de prijzen zal echter mijns inziens een volgenden keer scherper moeten zijn.

Hoewel voordat met den verkoop van groenten via de gemeente werd begonnen, met de grossiers was afgesproken, dat de gemeente geen enkel risico zou dragen, is een keer, toen een zending uien van zeer slechte kwaliteit bleek te zijn, den grossiers toestemming verleend om 50% van een wagon als uitschot te beschouwen en de gemeente voor deze 50% financieel te belasten. De kosten daarvan waren f 350,-.

GEMEENTE ROTTERDAM.

De maatregelen, getroffen ter bevordering van de groentenvoorziening gedurende het winterseizoen 1941 -1942 zijn te onderscheiden in
1 voorraadvorming en
2 verdeeling der voor directe consumptie aangevoerde wintergroenten.
1. VOORRAADVORMING.
De levering der voor opslag bestemde groenten geschiedde door het Bureau tot Regeling van den Aankoop van Groenten en Fruit voor Defensie te 's-Gravenhage. De vracht- en laadkosten werden aanvankelijk tegen den werkelijken prijs berekend, vermeerderd met een bedrag van f0,30 per 100 kg. voor administratie- * Taalgebruik: Het document is opgesteld in de toen gangbare formele spelling (zoals "verdeeling", "meening", "zooveel"). De toon is zakelijk en verantwoording afleggend.
* Inhoudelijke kern: Het document beschrijft de logistieke en financiële uitdagingen van de voedselvoorziening in oorlogstijd. Opvallend is dat groenten aanvankelijk niet onder het landelijke distributiestelsel (met bonkaarten) vielen, waardoor de gemeente Rotterdam zelf moest proberen een eerlijke verdeling via kleinhandelaren te organiseren.
* Samenwerking: Er is sprake van een nauwe samenwerking (en soms wrijving) tussen de gemeente, de grossiers (groothandelaars) en de 'kleinhandelaren' (winkeliers). De politie werd ingezet voor prijscontrole, wat duidt op de angst voor woekerprijzen of zwarte handel. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De winter van 1941-1942 was streng, wat de aanvoer van wintergroenten bemoeilijkte. Omdat de centrale overheid (gestuurd vanuit Den Haag) nog niet voor alle producten distributieregels had opgesteld, moesten gemeenten zoals Rotterdam improviseren om hongersnood en onrust onder de bevolking te voorkomen. Het genoemde "Bureau tot Regeling van den Aankoop van Groenten en Fruit voor Defensie" wijst erop dat de voedselvoorziening onder strikt militair/overheidstoezicht stond, waarbij civiele behoeften concurreerden met de belangen van de bezettingsmacht.