Typoscript met handgeschreven correcties en kanttekeningen. 20 december 1941. Directeur van het Marktwezen (Amsterdam). [Bladzijde 2 van brief No.37/139/1 M. d.d. 20 December 1941 aan den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen.]

zine staat, in overleg met voornoemde Inspectie, onder contrôle van mijn dienst.

De hoeveelheid benzine, welke thans nog ter beschikking wordt gesteld is zeer gering en zal verder nog verminderen. Er dienen maatregelen getroffen te worden met het oog op het weer toenemend vervoer van tuindersproducten uit de omgeving van Amsterdam in het aanstaande voorjaar. Na terzake gepleegd overleg met den heer Janssonius van de Kleine Benzinecommissie bleek, dat het mogelijk was een 35 à 40 tal van de grootste tuindersauto’s om te bouwen voor een installatie met geperst gas. Met dit aantal acht men het vooralsnog mogelijk (door samenladingen en het meer dan 1 maal per dag rijden van de auto) het tuindersvervoer op goede wijze te doen plaatsvinden. De aan deze verbouwing verbonden kosten bedragen circa f 1500,- per auto.

Aangezien de tuinders in het algemeen financieel niet bij machte zijn om een dergelijk voor de ombouwing benoodigd bedrag beschikbaar te stellen, komt de vraag naar voren of het, in het belang van de voedselvoorziening der stad niet wenschelijk is het voor het ombouwen benoodigde kapitaal ad ca. f 50.000,- à f 60.000,- van gemeentewege beschikbaar te stellen. Met de tuinders, met de besturen der tuindersorganisaties of met het bestuur der tuindersveilingvereeniging zou dan, omtrent de aflossing van dit kapitaal, een overeenkomst moeten worden gesloten.

Het komt mij, gelet op het algemeen belang der door mij gedachte regeling, gewenscht voor, dat de gemeente een zeker percentage (bijvoorbeeld 10%) der aan de verbouwing verbonden kosten voor hare rekening neemt, terwijl de termijnen van aflossing zoodanig dienen te worden gesteld, dat de tuindersbedrijven niet zwaarder, dan hun draagkracht toelaat, worden belast.

[Handgeschreven invoeging:] Ik merk hierbij nog op, dat het vanzelf spreekt, dat, wanneer tot
[Doorgehaalde tekst:] ~~Het spreekt vanzelf, dat, wanneer de gemeente tot een~~ financiering, als door mij gedacht, zou overgaan, dit moet meebrengen, dat het aldus omgebouwde wagenpark in dienst moet worden gesteld van de voedselvoorziening van de stad Amsterdam; [handgeschreven invoeging:] dit beteekent [doorgehaalde tekst:] ~~dit beteekent~~, dat de tuinder, wiens auto met kapitaal [doorgehaalde tekst:] ~~van de gemeente~~ wordt omgebouwd, niet meer onbeperkt over zijn auto kan beschikken. Ik stel mij voor, dat daartoe door mij aan te wijzen, uit tuinderskringen afkomstige personen, onder leiding van mijn dienst een organisatie zullen scheppen, welke het vervoer van de tuindersbedrijven naar de Centrale Markt op de meest nuttige wijze zal moeten regelen. De beschikbare persgas-auto’s zullen over te vormen buurtschappen worden verdeeld; aan het hoofd van zoo’n buurtschap dient een blokhoofd te worden benoemd, die ervoor dient te zorgen, dat de wagens, welke hem ter beschikking worden gesteld de producten van de in zijn buurtschap wonende tuinders op de meest efficiente wijze naar de Centrale Markt vervoeren.

Dit is, in het kort weergegeven, het plan, dat ik mij ten aanzien van het vervoer van het tuindersproduct voor oogen heb gesteld. Ik merk hierbij nog het volgende op. Het ombouwen van de benzineauto’s zal een vrij langen tijd in beslag nemen. Een gelukkige omstandigheid is echter, dat het vervoer van tuindersproducten in de maanden Januari en Februari nog zeer gering is. Ik verwacht dan ook, dat dit vervoer

Kanttekeningen in de linker marge:
* I door bemiddeling der overheid voorgeschoten
* O van overheidswege
* L offeren de federatie * Kernproblematiek: Door de oorlogsomstandigheden (december 1941) is er een acuut tekort aan benzine. Om de voedselvoorziening van Amsterdam veilig te stellen, stelt de Directeur van het Marktwezen voor om circa 40 grote vrachtwagens van tuinders om te bouwen naar installaties op "geperst gas" (stadsgas of houtgas).
* Financiering: De kosten (1500 gulden per auto, totaal 50-60 duizend gulden) zijn te hoog voor de tuinders. Het voorstel is dat de gemeente dit voorschiet, waarbij 10% als subsidie wordt beschouwd en de rest wordt afgelost.
* Controle en Organisatie: In ruil voor de financiering verliest de tuinder de volledige zeggenschap over zijn voertuig. Er wordt een gecentraliseerd systeem voorgesteld met "buurtschappen" en "blokhoofden" die de logistiek naar de Centrale Markt efficiënt moeten plannen.
* Tijdslijn: Men wil de wintermaanden (januari/februari) gebruiken voor de ombouw, omdat de aanvoer van groenten dan op een laag pitje staat. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De schaarste aan brandstoffen dwong de Nederlandse steden tot creatieve en vaak dwingende oplossingen om de voedseldistributie gaande te houden. De term "blokhoofd", hoewel hier gebruikt in een logistieke context voor transport, was in die tijd een beladen term die ook veelvuldig voorkwam in de organisatie van de Luchtbeschermingsdienst en de NSB-structuren. Het document toont de toenemende overheidsbemoeienis en de overgang naar een geleide economie onder druk van de oorlogsomstandigheden. De "Centrale Markt" in Amsterdam (tegenwoordig het Food Center aan de Jan van Galenstraat) was het vitale distributiepunt voor de gehele stad.