Ambtelijke brief/memorandum. 20 december 1941. De Bedrijfschef (w.g. Jac. Boerse). Amsterdam, 20 December 1941.

De benzinewagens, die zullen worden omgebouwd tot persgaswagens zullen ten dienste komen van de gezamenlijke tuinders. Het gebruiksrecht is voor de gezamenlijke tuinders. Mochten er in de toekomstige maanden nog enkele benzinewagens kunnen loopen dan is het gebruiksrecht ook voor de gezamenlijke tuinders.

Benzine en persgas zullen het gezamenlijke product der tuinders naar de Centrale Markt moeten brengen. Persgas en benzine zijn dan onafscheide- lijk met elkaar verbonden. De tuinders, die hun product met benzine of persgas naar de Centrale Markt laten vervoeren hetzij per as of per schuit zullen mijns inziens de schuld moeten dragen, die ontstaat door de ombouwing van benzinewagens tot persgaswagens. Wanneer ƒ 1.000,- per maand wordt afgelost, moet dit opgebracht worden door die tuinders, die of van een persgas- of benzinewagen en benzineschuit gebruik maken.

Het aantal geschat op $\pm$ 250 beteekent, dit een bedrag van ƒ 4,- per maand en per tuinder.

Deze omslag lijkt mij echter niet billijk, daar kleine en groote tuinders hetzelfde bedrag zouden moeten betalen. De benzine en persgaswagens en motorschuiten worden bevracht door een boven de individueele tuinders staande commissie. Het beschikbare vervoersapparaat wordt voor 100% gebruikt, wat vóór dien niet gezegd kan worden.

Door het economische gebruik zal ook de vracht lager kunnen zijn. en uit dit verschil zal mijns inziens de ƒ 1.000,- per maand kunnen worden betaald.

Met andere woorden zal de ƒ 1.000,- per maand kunnen worden betaald zonder dat de bestaande vrachttarieven behoeven te worden verhoogd.

Het aandeel, dat de Gemeente, van het totaal schuldbedrag voor zijn rekening zal nemen speelt mijns inziens nu nog geen rol.

Dat komt pas ter sprake wanneer de oorlog is afgeloopen en het verkeersapparaat weer normaal is. Dan zal er hoogstwaarschijnlijk nog wel een schuld staan. Dan zal de Gemeente moeten beslissen, welk gedeelte zij dan voor haar rekening neemt.

De schuld, die is ontstaan door het ombouwen moet niet ten laste komen van den tuinder, wiens wagen wordt omgebouwd, maar ten laste van de gezamenlijke tuinders, die van benzine en persgas gebruik maken.

De Bedrijfschef,
w.g. Jac. Boerse.

Aan den Heer Directeur
van het Marktwezen,
A l h i e r . * Taalgebruik: Het document is geschreven in de destijds gangbare spelling (vóór de spellingwijziging van 1947), gekenmerkt door woorden als 'beteekent', 'individueele' en de genitief 'der tuinders'.
* Kernproblematiek: Door brandstofschaarste moeten benzinewagens worden omgebouwd naar persgas (gecomprimeerd gas). Dit brengt hoge kosten met zich mee (een schuld van ƒ 1.000,- per maand). De brief adviseert om deze kosten niet bij de individuele wagenbezitter te leggen, maar te spreiden over alle gebruikers.
* Logistieke oplossing: Er wordt voorgesteld om het vervoer centraler te regelen via een commissie. Door een hogere bezettingsgraad (100% gebruik van het 'vervoersapparaat') kunnen de kosten van de ombouw worden gedekt uit de efficiëntiewinst, waardoor de vrachttarieven voor de tuinders gelijk kunnen blijven.
* Rol van de overheid: De Gemeente Amsterdam (eigenaar van het Marktwezen) wordt gezien als de partij die na de oorlog de restschuld eventueel op zich moet nemen. Dit document stamt uit de Tweede Wereldoorlog (december 1941). Tijdens de Duitse bezetting van Nederland ontstond al snel een groot tekort aan vloeibare brandstoffen zoals benzine, omdat deze werden gevorderd voor de Duitse oorlogsmachine. Voor de voedselvoorziening van Amsterdam was het cruciaal dat tuinders hun producten naar de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center aan de Jan van Galenstraat) konden blijven brengen.

Als alternatief voor benzine werd op grote schaal overgestapt op persgas of houtgasgeneratoren. De brief illustreert de pragmatische en solidaire aanpak binnen de sector om de voedseldistributie draaiende te houden ondanks de technische en financiële beperkingen van de bezettingstijd.