Getypt ambtelijk verslag/memo met handgeschreven correcties en aanvullingen. 13 april 1942. OMBOUW TUINDERSAUTO'S.

In verband met benzinegebrek is het noodig, dat een aantal vrachtauto's van tuinders uit de omgeving van Amsterdam wordt ingericht voor persgas tractie.
Voor 17 auto's is reeds door bemiddeling der Gemeente de toestemming tot ombouw verkregen.
Ter zake van de financiering van den ombouw (het meerendeel der betrokken tuinders zou niet in staat zijn deze financiering uit eigen middelen te verzorgen) is van de zijde der Gemeente onder meer overleg gepleegd met de Afdeeling Vervoer van het Bureau Voedselvoorziening in oorlogstijd en laatstelijk met het Departement van Financien, dat zich bereid heeft verklaard tot financiering uit Fonds voor Bijzondere Financiering voor den Middenstand. Bedoeld Departement heeft de Nederlandsche Middenstandsbank te Amsterdam met de uitvoering belast. De Middenstandsbank heeft de betrokken tuinders omstreeks 19 Maart jl. aangeschreven; tot nu toe hebben echter slechts 4 tuinders een crediet afgesloten.
Van tuinderszijde wordt tegen deze regeling het bezwaar geopperd, dat de termijn van aflossing op 3 jaar is gesteld, terwijl, alhoewel een eventueel restant van de leening zou worden kwijtgescholden indien de tuinder eventueel niet bij machte zou zijn deze geheel af te lossen, de kosten van ombouw toch te zwaar op de bedrijven drukken. De tuinders willen een regeling welke voor al de betrokkenen gelijk is en wel zoodanig, dat de kosten geheel of althans grootendeels ten laste van de openbare kas komen.
Een oplossing ware te vinden indien de vrachtauto's in een vervoerscentrale waren onder te brengen, welke onder contrôle van overheidswege de auto's zoo intensief mogelijk exploiteert (bijv. 's zomers voor aanvoer tuindersgroenten en 's winters voor afvoer van aardappelen in de stad) en daarvoor vrachten heft waarvan de grootte afhankelijk is van den aard van het product (voor groenten moet dit vrij laag zijn). Uit de opbrengsten der vrachten kunnen dan onder meer de aflossingen op de ombouwcredieten worden bestreden.
Met de voorbereiding en de uitvoering van een en ander zal tijd gemoeid zijn, ook wijl ter zake het noodige overleg met het Departement van Financiën zal moeten plaatsvinden.
Daar inmiddels de tijd ten zeerste dringt ~~moet~~ moet aan Hr. Ir. Louwes worden voorgesteld, zoodanige maatregelen te treffen, eventueel door vordering, dat, in afwachting van de tot standkoming van een definitieve regeling, op zeer korten termijn met den ombouw der auto's voor persgas een begin kan worden gemaakt en dat deze worden aangewezen voor het transport van tuindersgroenten uit de omgeving naar Amsterdam,
Amsterdam, 13 April 1942. Het document belicht de logistieke uitdagingen tijdens de Tweede Wereldoorlog om de voedselvoorziening van Amsterdam te waarborgen. Door het acute gebrek aan benzine moeten vrachtwagens worden omgebouwd naar "persgas" (gecomprimeerd gas, vaak lichtgas of houtgas).

De kern van het conflict is financieel: de tuinders kunnen de ombouw niet zelf betalen. De voorgestelde lening via de Middenstandsbank wordt door hen afgewezen omdat de lasten te zwaar zijn en de looptijd te kort. Zij eisen dat de overheid de kosten draagt. Als compromis wordt voorgesteld om een centrale vervoersdienst op te richten. Door de wagens efficiënter in te zetten (zomers groenten, 's winters aardappelen), kunnen de ritten zelf de ombouw financieren. Het document eindigt met een dringende oproep aan Ir. Louwes om desnoods via vordering (dwang) de ombouw te starten om de groenteaanvoer niet in gevaar te brengen. In 1942 was de schaarste in bezet Nederland groot. Benzine was vrijwel uitsluitend bestemd voor de Wehrmacht en essentiële diensten. De overschakeling op alternatieve brandstoffen zoals persgas en houtgasgeneratoren was cruciaal om de honger in de steden te voorkomen. Ir. S.L. Louwes, de in de tekst genoemde persoon, was de invloedrijke Directeur-Generaal van de Voedselvoorziening die gedurende de hele oorlog probeerde de Nederlandse bevolking zo goed mogelijk te voeden binnen de beperkingen van de bezetting. De bureaucratische strijd tussen de Gemeente Amsterdam, de banken en het ministerie over wie de rekening betaalt, toont de complexiteit van het landsbestuur onder oorlogsomstandigheden.