Archiefdocument
Origineel
12 mei 1942 N.V.C. (Vermoedelijk de Nederlandse Volksdienst of een aanverwante distributie-instantie) [Rechtsboven:]
A’dam, 12/5 1942
12/5/42 WB
[In rood potlood:] 46A/142/1/17
[Midden boven:]
Aan N.V.C.
[Hoofdtekst:]
Hiermede heb ik de eer onder
Uw aandacht te brengen, dat de laatste
weken zich het feit voordoet, dat de grossiers ~~de tendenz merkbaar wordt~~
die voorheen gewend waren om hun
aal in verschen toestand in A’dam
te leveren, thans zeer veel van hun
aal in gerookten toestand aanvoeren.
De fa. Rinke v. Veen te Enkhuizen
stuurt uitsluitend gerookte aal, terwijl
deze firma gewend was om de aal in verschen
toestand aan te voeren.
Bovendien wordt er ernstig geklaagd
over de kwaliteit van de gerookte aal,
welke P. Hansen in aan de Vischmarkt
te A’dam levert; deze aal is nl. slechts half
gerookt, zoodat gedeelten van deze aal nog
rauw is; ook Hansen leverde vroeger nimmer
gerookte aal te A’dam.
Ik verzoek U beleefd tegen de
door mij genoemde firma’s maat-
regelen te willen nemen.
[Paraaf/Handtekening] Het document is een formeel rapport of een ambtelijke klachtenbrief geschreven tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de klacht is een verschuiving in de vismarkt: handelaren die voorheen verse paling (aal) aanvoerden naar Amsterdam, leveren nu hoofdzakelijk gerookte paling.
Er worden twee specifieke partijen genoemd:
1. Fa. Rinke v. Veen uit Enkhuizen: Zij leveren nu alleen nog gerookte aal, in tegenstelling tot hun eerdere praktijk van verse leveranties.
2. P. Hansen aan de Vischmarkt in Amsterdam: Naast het feit dat deze handelaar ook is overgestapt op gerookte aal, is de kwaliteit ondermaats. De paling wordt omschreven als "half gerookt" en gedeeltelijk nog "rauw".
De schrijver verzoekt de instantie (N.V.C.) om maatregelen te nemen tegen deze firma's. De toon is zakelijk en dwingend, typerend voor de strikte regulering van de voedselvoorziening in oorlogstijd. In mei 1942 was de schaarste in Nederland reeds goed merkbaar en was de voedseldistributie strak georganiseerd. Dat handelaren overstapten van verse naar gerookte vis had waarschijnlijk economische motieven: gerookte vis is langer houdbaar, makkelijker te transporteren zonder koeling en kon mogelijk voor hogere (illegale) prijzen worden verkocht op de zwarte markt, of viel buiten bepaalde vers-quota.
De klacht over "half gerookte" vis wijst op haastwerk of een gebrek aan brandstoffen voor de rokerijen, wat leidde tot een inferieur en mogelijk onveilig product. De N.V.C. (Nederlandsche Volksdienst) was een door de Duitsers ingestelde nationaalsocialistische hulporganisatie, maar de afkorting kan in deze administratieve context ook verwijzen naar een specifiek bureau binnen de crisis-voedselvoorziening. Dergelijke rapporten waren essentieel voor de bezetter en de lokale autoriteiten om grip te houden op de schaarse middelen en om economische sabotage of prijsopdrijving tegen te gaan.