Brief (handgeschreven). 17 mei 1942. J. Lammers, vishandelaar. No 46A / 165 / 1 M. 1942 20/5 A'dam 17 Mei 1942

Aan De Commissie voor de verdeeling van visch ald
Amst: Vischmarkt.

Mijne Heeren,

Ondergeteekende J. Lammers
zij het vergund het volgende onder U aandacht te brengen
Sinds 1919, dus 23 jaar, is hij in het vischbedrijf werkzaam.
Het hard en gestadig werken, was het hem gelukt, de laatste 12 jaar
met medewerking van zijn vrouw, een bedrijf op te bouwen, dat
gezien mocht worden.
In deze brief heeft het geen zin met cijfers enz naar voren te
komen, maar alleen de bedoeling-punten naar voren te brengen
die het overwegen waard zijn.
Het is oorlog, en wij zijn aan de toestanden die hieruit voortkomen
onderhevig.
Normale handel is voor vele artikelen niet meer mogelijk, ook
in ons bedrijf, tot zoover kunnen wij het met elkaar eens zijn.
Er komt een verdeeling hier, een distributie daar, allemaal
de bedoeling een rechtvaardigen verdeeling mogelijk te maken.
Het leven is nu eenmaal verdeeld in actieve en niet actieve
menschen zoo ook onder handelaren.
In het vischbedrijf waren menschen in de gewone tijd, die hoewel
zij niet actief waren, staande bleven, door dan eens daar, en dan
weer hier tegen aan te leunen. Maar de actieve werkten hard, * Schrift en Taal: Het document is geschreven in een net, regelmatig cursief handschrift dat kenmerkend is voor de eerste helft van de 20e eeuw. De taal is formeel ("Mijne Heeren", "Ondergeteekende zij het vergund") en hanteert de toenmalige spelling (visch, verdeeling, menschen).
* Inhoudelijke kern: De briefschrijver, J. Lammers, voert een pleidooi voor een rechtvaardige visverdeling. Hij benadrukt zijn lange staat van dienst (sinds 1919) en het feit dat hij samen met zijn vrouw een respectabele zaak heeft opgebouwd door "hard en gestadig werken".
* Argumentatie: Lammers maakt een scherp onderscheid tussen "actieve" en "niet actieve" handelaren. Hij suggereert dat in normale tijden de minder actieve handelaren konden overleven door op anderen te leunen, maar dat in de huidige oorlogssituatie (waarin distributie en schaarste de norm zijn) de actieve ondernemers, die de ruggengraat van de sector vormen, niet de dupe mogen worden van een te algemeen verdeelsysteem. * Historische periode: Mei 1942. Nederland bevindt zich in het derde jaar van de Duitse bezetting.
* Economische situatie: Er heerste grote schaarste aan levensmiddelen. De bezetter had een strikt distributiesysteem opgezet om de schaarse goederen te rantsoeneren. Voor de vishandel betekende dit dat handelaren niet meer vrij konden inkopen, maar afhankelijk waren van toewijzingen door officiële commissies.
* Belang: Dergelijke brieven geven een inkijkje in de dagelijkse overlevingsstrijd van kleine ondernemers tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze proberen binnen de beperkende regels van de bezettingsbureaucreatie hun belangen te behartigen door te hameren op morele waarden zoals arbeidsethos en historisch recht.