Handgeschreven rapport/proces-verbaal van een marktcontroleur. 29 juli 1942. Nieuwmarkt, 29 Juli 1942

$N^{\underline{o}} 46 a / 321 / 55$ M. 1942 5/8

Den Heer Inspecteur.

Terwijl ik P. Triest stond te con-
troleeren is G. Gooyer zonder eerst
iets op te geven, en zonder dat hij
zich gemeld had, ongemerkt
zoetwatervisch gaan verkoopen.
Nadat ik Triest gecontroleerd had
merkte ik pas dat G. Gooyer
reeds bijna los was van zijn zoet-
watervisch. Voor de versche aal
gaf hij op 40 pond hij heeft echter
verkocht 32 pond.

J. Renz

(Linksonder, later toegevoegd:)
G. Gooyer
oproepen
opger. per 3 Aug.
om 10 uur

(Rechtsonder, krabbel:)
ernstig
gewaarschuwd
en afged.
v d
3/8 Het document betreft een rapportage van controleur J. Renz aan zijn inspecteur over een overtreding van de marktvoorschriften door viskoopman G. Gooyer. Terwijl de controleur bezig was met een andere koopman (P. Triest), begon Gooyer zonder toestemming of opgave van zijn voorraad met de verkoop van zoetwatervis.

De kern van de overtreding is tweeledig:
1. Ongeoorloofde verkoop: Hij begon te verkopen zonder zich te melden, wat toezicht op de prijzen en hoeveelheden onmogelijk maakte.
2. Onjuiste opgave: Toen de controleur hem eindelijk controleerde, was Gooyer bijna door zijn voorraad heen ("bijna los"). Hij gaf aan 40 pond verse aal te hebben gehad, maar bleek slechts 32 pond te hebben verkocht. Dit duidt op een administratieve onregelmatigheid of mogelijke 'zwarte handel' met het resterende gewicht.

De aantekeningen onderaan tonen de afhandeling: Gooyer werd opgeroepen voor verhoor op 3 augustus om 10:00 uur, waarna hij "ernstig gewaarschuwd" werd en de zaak werd "afgedaan" (afged.). Dit schrijven stamt uit juli 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er sprake van schaarste en een streng distributiesysteem. De overheid, en specifiek de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam, hield streng toezicht op de handel in schaarse goederen zoals vis om woekerprijzen en de zwarte markt tegen te gaan.

De Nieuwmarkt was in die tijd een cruciaal handelscentrum, maar lag ook in het hart van de Jodenbuurt, die in de zomer van 1942 door de bezetter steeds meer werd geïsoleerd en ontruimd. De nauwkeurige controle op ponden aal laat zien hoe diep de bureaucratische controle doordrong in het dagelijks leven, zelfs tijdens een periode van enorme maatschappelijke ontwrichting. Zulke rapporten waren essentieel voor de economische handhaving in oorlogstijd. G. Gooyer J. Renz P. Triest Marktwezen