Proces-verbaal / Rapport van de marktopzichter. 11 november 1942. Rapport No 46a/321/121 H M. 1942 12/11

Ik, ondergetekende, W. Nij, marktopzichter
belast met de leiding op de dagmarkt Ten Katestraat
verklaar het navolgende.
Op Woensdag 11 November 1942 heeft Mw. G. Hoeman-Smit
wonende Reinier Roerkesstraat 5 alhier, den controleur
de Groot in kennis gesteld dat op de marktkraam in de
N.Z. Beetsstraat gepelde garnalen en andere visch
boven den maximumprijs werd verkocht.
Omstreeks 12 uur 15 minuten hebben wij ons daarheen
begeven en geconstateerd dat de pers. Ab Alines, die
wegens overtreding is uitgesloten van toewijzing visch
en ingevolge Art. 130 geen marktplaats mag innemen,
evenwel zijn marktplaats had ingenomen.
Onderstaande personen hebben op de plaatse verklaard:
1e Mw. Hoeman-Smit wonende Reinier Roerkesstraat 5 ver-
klaarde dat zij voor één ons gepelde garnalen 40 cent en
voor 1/4 K.G. gerookte bliek 50 cent had betaald.
2e G. Rastenburg, wonende Rosebaeckstraat 99 II deelde mede
dat hij voor twee ons gerookte bliek 40 ct had betaald.
3e Mw. A.A. Toest-Maas, Westergasthuisstraat 36 II
verklaarde dat zij voor twee ons kleine gerookte vischjes
60 cent had betaald.
Genoemde Ab Alines heeft ons desgevraagd verklaard
dat hij inderdaad zijn visch boven den vastgestel-
den prijs had verkocht; dat hij van vischtoewijzing
was uitgesloten en dus die visch boven den vastgestelden
moest inkoopen;
dat het hem bekend is dat hij geen marktplaats mag in-
nemen, doch evenwel moet trachten om in de onder-
houd van zijn gezin te voorzien.
Wij hebben Alines gelast de markt te verlaten en ver-
zocht met ons mee te gaan naar het marktkantoor.
Ik heb den Heer Visser van de C.C.D. opgebeld, doch
mij werd medegedeeld dat genoemde Heer afwezig was.
Vervolgens heb ik het Hoofdbureau van Politie Afd.
Economische Zaken deze aangelegenheid medegedeeld en
verzocht om assistentie. Daarna zijn twee rechercheurs
naar het marktkantoor gekomen en hebben Alines een Dit handgeschreven rapport is een ambtelijk verslag van een overtreding op de Amsterdamse Ten Katemarkt tijdens de Duitse bezetting. De marktopzichter, W. Nij, rapporteert over een visverkoper genaamd Ab Alines die twee regels overtrad:
1. Prijsopdrijving: Hij verkocht vis (garnalen en bliek) boven de vastgestelde maximumprijzen.
2. Onbevoegde handel: Hij nam een marktplaats in terwijl hij daarvan was uitgesloten (waarschijnlijk vanwege eerdere overtredingen).

Het document is opmerkelijk direct: de verdachte bekent de feiten, maar voert als verzachtende omstandigheid aan dat hij zelf ook te duur moet inkopen (omdat hij officieel geen vis toegewezen krijgt) en dat hij zijn gezin moet onderhouden. De opzichter schakelt de Crisis Controle Dienst (C.C.D.) en de economische afdeling van de politie in, wat de ernst van economische vergrijpen in oorlogstijd onderstreept. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Nederland onderworpen aan een strikt distributiestelsel en prijsbeheersing om schaarste en inflatie tegen te gaan. De C.C.D. (Crisis Controle Dienst) was verantwoordelijk voor het opsporen van zwarte handel en prijsopdrijving.

De Ten Katemarkt in Amsterdam-West was (en is) een belangrijke volksmarkt. In 1942 was de schaarste aan voedsel al groot. Handelaren die zich niet aan de regels hielden, werden zwaar gestraft, vaak door uitsluiting van de markt (zoals in dit document vermeld onder "Art. 130"). Dat de politie "Afdeling Economische Zaken" werd ingeschakeld, duidt erop dat dergelijke zaken niet meer slechts als marktvergrijpen, maar als economische misdrijven werden behandeld. A.A. Toest G. Hoeman G. Rastenburg N.Z. Beetsstraat W. Nij Hoofdbureau Politie