Ambtsrapport (proces-verbaal van bevindingen) Rechtsboven (potlood):
252

Midden boven:
I
Aan de Directie van het
Marktwezen
te
Amsterdam.

Linksboven (stempel en inkt):
№ 46ª/321/125 M. 1942 20/10

Rode handgeschreven kantlijnnotitie:
Bijna onleesbaar
met CCD boekje
duidelijk leesbaar
rapport ter zake
v.d. [paraaf]

Hoofdtekst:
Ambts-rapport.

Ondergetekende, Anthius Hoogervorst, oud 28
jaar, wonende te Amsterdam, Marnixkade 3 hs,
controleur Centrale Controle-dienst, juncto art 3 van
't Economisch Sanctie besluit, verklaart als volgt.

Op Maandag, den 26 sten October 1942 te ongeveer
11 uur en 20 minuten bevond ik mij in mijn nor-
male kwaliteit in de Ten Katestraat, nabij de
Hoek Bellamystraat, voor de etalage van een aldaar
gevestigde vischwinkel, gelegen binnen de gemeente
Amsterdam.

Door mij werd waargenomen dat aan een mij
onbekende vrouw 1250 gram Wijting werd verkocht.
Nadat deze vrouw de vischwinkel had verlaten, werd
deze door mij staande gehouden en na mij te
hebben bekend gemaakt, verklaarde deze desgevraagd, te
zijn:
Louise Jacobs Molenaar
geb 20 April 1901 te Amsterdam, Ned. Nation.
wonende te Amsterdam, Kwakersstraat 4 hs.
en te hebben gekocht 1 x 1 kilo wijting à fl 0.75 p 1/2 kg
en 1 kleine wijting van ca 250 gram voor fl 0.15 p stuk.
in totaal 1 1/4 kg wijting voor fl 1.65.

Bovengenoemde L. J. Molenaar trad met mij mee terug te gaan
in den vischwinkel voornoemd en voerde mij tot een
manspersoon, mij bekend als Kremers en verant-
woordelijk bedrijfsleider.

Na mij te hebben bekend gemaakt, vroeg ik deze
of hij bekend was met den maximum prijs die hij voor
wijting (ongestript) mocht rekenen, waarop deze
antwoordde hij:
"Ja, die prijs is fl 1.20 p kg"

Ik deelde hem toen mede dat dit niet juist was en
dat hij slechts fl 1.10 p kg mocht rekenen, en vroeg
hem tevens te verklaren waarom L. J. Molenaar
voornoemd, die met mij kwam, dan voor [...]

--- Dit document is een ambtelijk verslag opgesteld door een controleur van de Centrale Controle-dienst (CCD) tijdens de Duitse bezetting. De CCD was belast met het toezicht op de distributie van schaarse goederen en de handhaving van prijsvoorschriften om woekerprijzen tegen te gaan.

Kernpunten van de overtreding:
1. Locatie: Een viswinkel aan de Ten Katestraat, een bekende Amsterdamse marktstraat.
2. De feiten: Controleur Hoogervorst observeert een verkoop van 1,25 kg wijting. Hij spreekt de koper (Louise Jacobs Molenaar) buiten de winkel aan. Zij bevestigt een prijs te hebben betaald van fl 0,75 per pond (dus fl 1,50 per kg).
3. Confrontatie: De controleur confronteert de bedrijfsleider (Kremers). Deze claimt dat de prijs fl 1,20 per kg is, maar zelfs dat is een overtreding, aangezien de wettelijk vastgestelde prijs op dat moment fl 1,10 per kg bedroeg.
4. Prijsverschil: Er is sprake van een aanzienlijke overschrijding (fl 1,50 berekend vs. fl 1,10 toegestaan).

De rode aantekening suggereert dat de tekst op dit specifieke vel mogelijk minder leesbaar was dan het originele aantekeningenboekje van de controleur, wat essentieel was voor bewijsvoering in een eventuele rechtszaak voor het Economisch Gerechtshof.

--- Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de voedselvoorziening in Nederland strikt gereguleerd via een distributiesysteem. Door de toenemende schaarste ontstond er een bloeiende zwarte markt. Om de betaalbaarheid voor de gewone burger te garanderen, stelde de bezettende macht via het Economisch Sanctiebesluit maximumprijzen vast voor bijna alle levensmiddelen.

Handelaren die deze prijzen overschreden, werden streng gestraft; zij konden boetes krijgen, hun winkelvoorraad kon in beslag worden genomen, of ze konden zelfs hun vergunning verliezen. De CCD-ambtenaren zoals Hoogervorst patrouilleerden daarom op markten en in winkelstraten. Dit document biedt een inkijkje in de dagelijkse strijd om eerlijke prijzen (en de handhaving daarvan) in het Amsterdam van 1942. Het feit dat er gerapporteerd wordt over een verschil van slechts 10 tot 40 cent toont aan hoe streng de controle op de kleinhandel was. Hoogervorst observeert (Controleur) J. Molenaar Marktwezen