J. Molenaar

Getypte lijst/registerblad met visserijregistraties.

Het document is een administratief overzicht van geregistreerde vissersvaartuigen in diverse Nederlandse havens, gedateerd kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. * **Structuur:** De lijst is georganiseerd per thuishaven. De gebruikte codes zijn de officiële visserijtekens: **UK** (Urk), **VD** (Volendam), **VE** (Veere), **VLI** (Vlissingen), **WR/WRW** (Wieringen), **IJM** (IJmuiden), **ZA** (Zaandam), **ZK** (Zoutkamp) en **ZW** (Zwartewaal). * **Inhoud:** Per vaartuignummer wordt de eigenaar vermeld met diens woonadres. Opvallend is dat eigenaren soms in een andere plaats woonden dan de thuishaven van het schip (bijv. eigenaren uit Hippolytushoef met schepen geregistreerd in IJmuiden of Wieringen). * **Details:** Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van "ditto-tekens" (") om herhaling van plaatsnamen of straatnamen te voorkomen. Bij Zoutkamp (ZK 21) wordt een "p/a" (per adres) bij een café vermeld, wat suggereert dat de eigenaar daar post ontving of dat het café als zakelijk trefpunt diende.

Officiële brief / Aanmaning

* **Inhoud:** Het document is een formele laatste waarschuwing aan een marktkoopman uit Volendam die al meer dan drie weken achterloopt met de betaling van het staangeld voor zijn plek op de Dappermarkt in Amsterdam-Oost. * **Juridische grondslag:** Er wordt expliciet verwezen naar 'artikel 11 van het Reglement op de Markten'. Dit geeft aan dat het marktbeheer strikt gereguleerd was door de gemeente. * **Toon:** De toon is dwingend en bureaucratisch ("onherroepelijk wordt ingetrokken"), maar biedt wel een kleine ontsnappingsclausule voor sociale of medische overmacht (ziekte of armoede/steun). * **Fysieke staat:** Het document is een standaardformulier (Model No. 8), geproduceerd in een oplage van 10.000 stuks in september 1939, wat duidt op een hoog volume aan dit soort administratieve correspondentie bij de Dienst van de Markt.

Ingekomen brief met ambtelijke kanttekeningen.

* **Kern van de zaak:** De afzender, J. Roseman, beklaagt zich over een verbod van het "verkoopkantoor" (mogelijk een centrale instantie onder de bezetting) om op levende garnalen te vissen. Dit verbod zou zijn ingesteld op voorstel van een zekere "Heer Stevenson". * **Argumentatie:** De vissers willen de markt in Amsterdam weer voorzien van levende garnalen omdat de handel in gekookte garnalen slecht loopt ("niet in Adam gaat"). De verkoop van gekookte garnalen daalt bovendien omdat de prijzen onlangs verhoogd zijn. * **Resultaat:** Uit de ambtelijke notitie linksboven blijkt dat er op 12 september overleg is geweest met Ph. Vrolijk van het Garnalenverkoopkantoor. Er is toegezegd dat er waarschijnlijk weer snel levende garnalen geleverd kunnen worden, wat aan de heer Roseman is teruggekoppeld. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen gangbare zakelijke stijl met archaïsche vormen zoals "alsdat" en de oude spelling ("gevisscht", "verhoogd").

Marktregister / Administratief kasboek van standplaatshouders.

* **Structuur:** Het document is een strak vormgegeven administratief overzicht. Er zijn kolommen voor standplaatsnummer, naam, handelswaar en een sectie voor de dagen van de week (M, D, W, D, V, Z) om de aanwezigheid bij te houden. * **Inhoud:** Het aanbod is zeer divers: van versproducten (groenten, fruit, vis, kaas) tot textiel (manufacturen, kousen, schorten) en specialistische artikelen zoals "ansichtkaarten", "gummi hakken" en "2e hands boeken". * **Opmerkelijke details:** * Veel namen wijzen op een Joodse achtergrond (o.a. Blits, Isaac, Lakmaker, Naarden, Boas), wat typerend is voor de markten in grote steden als Amsterdam (bijv. de Waterloopleinmarkt of Albert Cuypmarkt) in deze periode. * Bij nummer 200 (L. Keizer) staat een interessante aantekening: *"te lang in steun om het nog te controleeren"*, wat impliceert dat deze persoon een uitkering ("steun") ontving en mogelijk daardoor niet meer actief was op de markt. * De kolom "Bijzonderheden" bevat diverse korte notities zoals "vrouw", "man", "werkt als knecht" of "maakt zelf sigaren".

Getypte lijst op papier, waarschijnlijk een bankafschrift, grootboekpagina of een administratieve namenlijst.

* **Structuur:** Het document is een gesorteerde lijst, waarschijnlijk op basis van de numerieke waarde in de tweede kolom (aflopend van 1.089,18 naar 623,47). De horizontale lijnen en de cijfers in de uiterst rechtse kolom suggereren een indeling in categorieën of schalen. * **Namen:** De lijst bevat veel typisch Nederlandse achternamen (Zwaan, Zeeman, De Gooyer). Een significant aantal namen (Groenteman, Wijnschenk, Polak, Roozelaar) komt veel voor binnen de Joodse gemeenschap in Nederland, wat relevant kan zijn voor de historische context. * **Watermerk:** Het watermerk "AMSTERDAMSCHE BANK" dateert het document vóór 1964, het jaar waarin deze bank fuseerde tot de AMRO Bank. Gezien de schrijfmachine en de opmaak stamt het waarschijnlijk uit de periode 1940-1960. * **Getallen:** De bedragen zijn genoteerd met een komma voor decimalen en een punt voor duizendtallen, wat destijds de standaard was voor Nederlandse guldens. De breuken (¼, 2¼, etc.) zouden rentepercentages of specifieke administratieve codes kunnen zijn.

Getypte administratieve lijst met persoonsgegevens.

De lijst vertoont een systematische indeling op basis van regio- of sectiecodes: * **TM:** Huizen (waarschijnlijk 't Gooi/Huizen regio). * **EW:** Amsterdam (gezien de straatnamen Insulindeweg en Commelinstraat in Amsterdam-Oost). * **EM:** Volendam/Edam (duidelijk door de plaatsvermelding en de typisch Volendamse achternamen zoals Kwakman, Koning en Schilder). De kolommen "41/42" en "42/43" duiden op een registratie van activiteit, lidmaatschap of financiële bijdragen per boekjaar tijdens de bezettingsjaren. Opvallend is dat nagenoeg iedereen voor het jaar 41/42 is afgevinkt, maar slechts één persoon (L. v.d. Zee) voor 42/43.

Getypte lijst / Registerpagina

Het document is een overzichtslijst van Amsterdamse marktkooplieden, waarschijnlijk uit de jaren '30 of het begin van de jaren '40. De kolommen bevatten respectievelijk de naam van de handelaar, de geboortedatum, het woonadres, de toegewezen markt (standplaats) en het type goederen dat wordt verhandeld. Opvallend is de variëteit aan handelswaar: van levensmiddelen (vis, groenten, fruit, zuurwaren) tot textiel (manufacturen, kousen, corsetten) en overige artikelen (ijzerwaren, rijwielonderdelen). Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van aanhalingstekens (") om herhalingen van voorgaande regels aan te duiden (ditto-tekens). De typografie vertoont de kenmerken van een standaard kantoormachine uit die tijd.

Registerblad / administratieve lijst van marktkooplieden.

Dit document bevat een lijst van Amsterdamse marktkooplieden die zijn "afgevoerd" uit het officiële register van vergunninghouders. De kolommen bevatten achtereenvolgens de naam, de geboortedatum, het woonadres, de toegewezen marktlocatie en het type handel. Opvallende zaken in de transcriptie: * **Herhalingstekens:** Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van aanhalingstekens (ditto's) om dezelfde marktlocatie of hetzelfde product als de regel erboven aan te duiden. * **Afkortingen:** Locaties zoals "mospl." (Mosveldplein), "Al. Cuypstr." (Albert Cuypstraat) en producten zoals "gr. en fruit" (groenten en fruit) en "rijwielonderd." (rijwielonderdelen) zijn gebruikelijk voor dit type administratie. * **Toevoegingen:** Bij namen als Molenaar staan toevoegingen tussen haakjes om verschillende personen met dezelfde achternaam te onderscheiden (bijv. v. Rijst of de bijnaam Plop.).

Ambtsrapport (proces-verbaal van bevindingen)

Dit document is een ambtelijk verslag opgesteld door een controleur van de **Centrale Controle-dienst (CCD)** tijdens de Duitse bezetting. De CCD was belast met het toezicht op de distributie van schaarse goederen en de handhaving van prijsvoorschriften om woekerprijzen tegen te gaan. **Kernpunten van de overtreding:** 1. **Locatie:** Een viswinkel aan de Ten Katestraat, een bekende Amsterdamse marktstraat. 2. **De feiten:** Controleur Hoogervorst observeert een verkoop van 1,25 kg wijting. Hij spreekt de koper (Louise Jacobs Molenaar) buiten de winkel aan. Zij bevestigt een prijs te hebben betaald van fl 0,75 per pond (dus fl 1,50 per kg). 3. **Confrontatie:** De controleur confronteert de bedrijfsleider (Kremers). Deze claimt dat de prijs fl 1,20 per kg is, maar zelfs dat is een overtreding, aangezien de wettelijk vastgestelde prijs op dat moment fl 1,10 per kg bedroeg. 4. **Prijsverschil:** Er is sprake van een aanzienlijke overschrijding (fl 1,50 berekend vs. fl 1,10 toegestaan). De rode aantekening suggereert dat de tekst op dit specifieke vel mogelijk minder leesbaar was dan het originele aantekeningenboekje van de controleur, wat essentieel was voor bewijsvoering in een eventuele rechtszaak voor het Economisch Gerechtshof. ---

Document

* **Structuur**: De lijst is kolom-gebaseerd: een dossiernummer/code, een status- of jaaraanduiding (M. of M'42), de aanhef en naam, gevolgd door het adres. * **Marginalia**: De handgeschreven sterren (★) markeren specifieke personen (Helsloot, Tak, Pussing, Schilder, Vet). Dit wijst vaak op een selectie voor een bepaalde actie, arrestatie of bijzondere status binnen de administratie. * **Geografie**: De adressen concentreren zich in Amsterdamse volksbuurten (zoals de Pijp, de Jordaan en de Indische Buurt) en Volendam. * **Typografie en Variaties**: * Er zijn inconsistenties in kapitalisatie, zoals "SPieringstraat" met een hoofdletter P. * De afkorting "A'dam" wordt consequent gebruikt voor Amsterdam, met de windrichting van het stadsdeel. * "M'42" suggereert een specifieke registratie uit 1942. * Bij H. Schilder staat een bijnaam tussen haakjes: "(Fik)".

Handgeschreven grootboekpagina/inventarislijst.

Het document betreft een administratieve lijst van openstaande posten of geleverde goederen ("boeken"). De structuur is consistent: een naam, gevolgd door een berekening van aantallen maal een eenheidsprijs, met achteraan het totaalbedrag. Opvallend is de rekenmethode: bijvoorbeeld bij P. Lammers staat `8 X 170` (1360) en `4 X 200` (800). De optelsom hiervan is 2160, wat in de rechterkolom genoteerd staat als `21.60`. Dit suggereert dat de berekeningen in centen zijn gedaan en de uitkomst in guldens is genoteerd. De streepjes achter de bedragen wijzen op een afvinkproces of dat het ronde bedragen betreft. De lijst bevat bekende Nederlandse achternamen uit de visserij- of handelssector (zoals Schilder, Koelewijn, Kwakman). De doorhaling van "H. Molle" suggereert dat deze post is voldaan of geannuleerd.

Document

* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.

Handgeschreven verzoekschrift op gelinieerd papier.

* **Inhoud:** Het document is een formeel, doch summier verzoek van een burger (of ondernemer), J. Molenaar, om zijn toewijzing van garnalen te verhogen van twee naar drie bakjes. * **Besluitvorming:** Rechtsboven is met een andere pen de beslissing genoteerd: "afwijzen". Dit is gedateerd op 1 april 1943. Het verzoek werd dus niet gehonoreerd. * **Terminologie:** "H.et." is een afkorting voor "Hoogachtend". De toevoeging "(Pzn.)" bij de naam staat voor "Pieterzoon", een destijds gebruikelijke methode om vadersnaam te vermelden ter onderscheiding van anderen met dezelfde achternaam. * **Staat:** Het document is een officieel administratief stuk, wat blijkt uit het nauwkeurige referentienummer en de stempel.

Document

* **Inhoud**: Het document legt de kwantitatieve distributie vast van "bokkingen" (gerookte haringen). Er wordt gewerkt met een standaardaantal van 3000 stuks per ontvanger, meestal verdeeld over twee leveringen (1200 en 1800 stuks). * **Afwijkingen**: * Regel 271 (W.J. Meets) wijkt af met een totaal van 3030 stuks, verdeeld over drie termijnen. De handtekening is hier van een gemachtigde genaamd "Fromme". * Regel 276 (J. Molenaar) ontvangt de goederen in de eerste en derde termijn. * Regel 270 is volledig doorgestreept met zwarte inkt, wat duidt op annulering van de toewijzing voor deze persoon. * **Administratieve tekens**: De rode "X" voor de nummers en de vinkjes ("v") in de laatste kolom duiden op een finale controle van de levering en administratieve verwerking.

Handgeschreven administratieve notitie op geruit papier.

* **Inhoud:** Het document betreft de registratie van een partij schol die is aangebracht voor "J. Molenaar" uit Volendam. De locatie is waarschijnlijk een vismarkt (gezien het tekstfragment "...ndermarkt", vermoedelijk de vismarkt in Amsterdam of een omliggende stad). * **Berekening:** Er is een opvallende berekening te zien waarbij 49 eenheden (mogelijk kisten of manden) van 2 pond leiden tot 98 pond, met een toevoeging van "prijs 4" (waarschijnlijk 4 pond extra gewicht of een correctie), wat resulteert in een totaal van 102 pond. * **Controle:** De rode aantekening "z.g. geturft" (zoals gebruikelijk geturfd) met paraaf geeft aan dat de hoeveelheid officieel is gecontroleerd door de aanwezige controleur of ambtenaar. * **Status:** Het document is officieel ondertekend door "De ambtenaar", wat wijst op een formele administratieve handeling.

Verzoekschrift (handgeschreven brief)

In deze brief verzoekt J. Molenaar, een viswinkelier uit Volendam met een vestiging aan de Bosch en Lommerweg 232 in Amsterdam, om een toewijzing van 'fijnvisch' (luxere vissoorten). Hij motiveert dit verzoek door te verwijzen naar zijn eerdere ervaring als vishandelaar in Tilburg, waar hij naar eigen zeggen veel fijnvis verkocht. Hij stelt dat er ook in Amsterdam grote vraag naar is en dat zijn verzoek het algemeen belang dient. Ondanks zijn pleidooi is het verzoek door de instanties negatief beoordeeld, zoals blijkt uit het diagonaal geschreven woord "Afwijzen" en het bijbehorende dossiernummer in rood potlood.

Handgeschreven notitie of lijst, mogelijk een bladzijde uit een rapport of kasboek (gezien de "(2" rechtsboven).

Het document lijkt een ambtelijke of bestuurlijke aantekening te zijn betreffende een ongelijkheid in de behandeling van handelaren. De kern van de tekst is een bezwaar: Volendammers ("V'dammers") zouden "te hoog zijn ingedeeld" vergeleken met Amsterdammers ("A'dammers"). Dit heeft waarschijnlijk betrekking op belastingklassen, marktgelden of vergunningsrechten. De schrijver stelt vast dat er negen specifieke Volendammer venters zijn die een "dubbele voetw." (waarschijnlijk *voetwagen*, een handkar voor de handel) hebben. Dit wordt als bewijs of toelichting voor de indeling aangevoerd. Opvallend is het gebruik van bijnamen achter de namen (zoals "Karremelk", "Stunt", "Mail", "Kranger", "Petje"). In Volendam was (en is) het gebruik van bijnamen essentieel om families met dezelfde achternaam en initialen van elkaar te onderscheiden. De jaartallen "1916" en "1915" bij de laatste namen kunnen duiden op het jaar van inschrijving of een specifiek dossiernummer.

Document

Dit document is een administratief bewijsstuk betreffende de levering en telling van vis ("gestripte schol"). * **Administratieve proces:** Het briefje bevestigt een levering die blijkbaar eerst telefonisch was gemeld. Het woord "wel" is in rood onderstreept, wat duidt op een expliciete bevestiging van ontvangst bij de visafslag. * **Kwantificering:** De turflijst en de daaropvolgende berekening (24 x 4 = 96, plus 1) laten zien hoe een partij vis werd geteld. De uiteindelijke optelsom komt uit op 97 ½, met daaronder een referentie naar "2 ½ kisten", wat leidt naar het getal "99 + gewicht". Dit suggereert een verrekening van netto- en brutogewichten of een samenvoeging van verschillende partijen. * **Authenticatie:** Het document is op twee manieren gewaarmerkt. Enerzijds door de rode annotatie ("Kattenburgerplein") en anderzijds door de formele afsluiting "acc" (accoord) met de handtekening van ene Dijkstra in Amsterdam.

Dagrapport van de Dienst Marktwezen Amsterdam.

Dit dagrapport biedt een gedetailleerde inkijk in de distributie en controle van schaarse goederen (vis) tijdens de Duitse bezetting. * **Strikte Controle:** De functionaris vergelijkt de toegewezen hoeveelheid vis (vaak 50 kg) met de daadwerkelijk aanwezige, gewogen hoeveelheid. De marges zijn extreem klein (vaak slechts een halve kilo verschil), wat duidt op een zeer rigide controlesysteem om zwarte handel te voorkomen. * **Identificatie:** Bij de naam 'Koning' worden bijnamen gebruikt (Stout, karnemelk) om verschillende handelaren met dezelfde achternaam uit elkaar te houden, een gebruikelijk verschijnsel in de Amsterdamse markthandel. * **Logistiek:** De opmerking onderaan dat men in de Jan Evertsenstraat te laat is gekomen, verklaart waarom er voor die locatie geen individuele metingen zijn genoteerd. * **Republiek van de Handel:** Ondanks de oorlog gaat de administratieve molen van het Amsterdamse Marktwezen onverstoord door, waarbij zelfs de kleinste hoeveelheden schar en schol worden vastgelegd.

Administratief logboek/rapportageblad van de marktinspectie (waarschijnlijk Gemeentelijk Marktwezen Amsterdam).

Dit document is een pagina uit een dagrapport of correspondentielogboek van een marktcontroleur (Reyinga) in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het bevat drie kernpunten: 1. **Controle op gewicht:** De weging van wijting bij de gebroeders Molenaar op de Albert Cuypmarkt. Er wordt nauwkeurig genoteerd of de toegewezen hoeveelheid overeenkomt met het werkelijke gewicht. 2. **Facilitair verzoek:** Controleur Reyinga vraagt om een standaard houten kist (garnalen- of spieringkist) om als 'tarra' te gebruiken bij het wegen. Hij klaagt dat natte kisten de metingen onbetrouwbaar maken en dat zijn uniform vuil wordt door het "vischwerkje". Hij heeft reeds informeel een handdoek geleend. 3. **Logistieke handhaving:** Een vraag over de rechtmatigheid van het transport van goederen naar de Dappermarkt door familieleden van koopman Ossendorp. De ambtelijke hiërarchie is duidelijk zichtbaar door de parafen in de kantlijn ("geen bezwaar", "acc") en de formele toon van het verzoek.

Dagrapport van het Marktwezen Amsterdam.

Dit dagrapport is een administratieve vastlegging van gewichtscontroles op vismarkten in Amsterdam. De inspecteur (Reyinga) controleert of de hoeveelheid vis die aan individuele handelaren is toegewezen (*toew.*) overeenkomt met de werkelijke voorraad op de kraam (*gewogen* of *geschat*). * **Producten:** Er wordt specifiek melding gemaakt van schar, schol, bot en aal (paling). * **Nauwkeurigheid:** De controles zijn zeer precies, waarbij afwijkingen van een halve kilo (bijv. bij D. v. Schaik en P.J. Overloop) expliciet worden genoteerd. * **Samenwerking/Verdeling:** Er is sprake van het delen van porties tussen handelaren, zoals de "½ portie" die wordt overgedragen tussen J. Molenaar en W. Meconi. * **Kwaliteit:** De opmerking "Het grootste deel der aanvoer was puf" is cruciaal. 'Puf' verwijst naar kleine, onmaatse vis of vis van lage kwaliteit die vaak als veevoer of voor de vismeelindustrie werd gebruikt, maar in oorlogstijd ook voor menselijke consumptie werd verhandeld.

# TRANSCRIPTIE H Molenaar

# TRANSCRIPTIE H Molenaar

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE Volendam. 23 . 10 . 1942 . Nº 46/0/11/1 M. 1942 27/10 Geachte Comm. Ondergeteekende Jb Molenaar (Balie) te Volendam, verzoekt hiermede in aanmerking te mogen komen, voor één kistje garnalen naar zijn toewijzing. Ik vent al meer als dertig jaar in de stad, en heb altijd tamelijk garnalen verkocht. Vertrouwende dat u mijn bescheiden verzoek zult inwilligen dank ik u bij voorbaat. H...

# TRANSCRIPTIE No. 466/139/1 M. 1943 515 Amsterdam, 10 Mei 1943 Den Heer Directeur v/h Marktwezen Amsterdam De ondergetekende J Molenaar (Pier) wonende te Volendam Zwaardsloot 20 winkelhuis Bosch en Lommerweg 232 Amsterdam verzoekt bij dezen beleefd in aanmerking te komen voor toewijzing van fijnvisch om reden hij vroeger een vischwinkel gehad heeft in Tilburg en deze overgeplaatst heeft naar A...