Getypte brief (doorslag of kopie) met handgeschreven kanttekeningen. 16 mei 1942. De Directeur van een niet nader genoemde gemeentelijke dienst (waarschijnlijk de Marktdienst Amsterdam). [Bovenaan handgeschreven:]
Verzonden 18/5
W. [onleesbare handtekening]

[Rechtsboven getypt:]
HB.

[Adresblok getypt:]
A.J. Roger,
Lindengracht 256,
Amsterdam-C.
Wijk 9.

[Referentie en datum getypt:]
85/1/14 M. 16 Mei 1942.

[Inhoud brief getypt:]
Hiermede breng ik onder Uw aandacht, dat U op
9 Mei j.l. terzake van het plaatsen van kramen e.d. op de mark-
ten een bedrag van f 2.61 aan mijn dienst verschuldigd was.
Ik geef U thans alsnog de gelegenheid dit
bedrag binnen vier dagen na dato dezes te betalen bij den kas-
sier van mijn dienst, bij gebreke waarvan ik het Gemeentebestuur
zal voorstellen de U verleende vergunning in te trekken.

De Directeur,

[Onderaan handgeschreven:]
19/5 betaald per Kas f 5.-- [gevolgd door een paraaf/teken] * Inhoud: Het document is een betalingsherinnering (sommatie) aan een marktkoopman, de heer A.J. Roger. Hij wordt gemaand een openstaand bedrag van 2,61 gulden te betalen voor marktgelden (het plaatsen van kramen) van 9 mei 1942.
* Sanctie: De brief bevat een expliciet dreigement: indien er niet binnen vier dagen wordt betaald, zal de directeur bij het gemeentebestuur aandringen op het intrekken van de marktvergunning van de betrokkene. Dit was een zware maatregel die iemands broodwinning direct in gevaar bracht.
* Administratieve verwerking:
* De handgeschreven aantekening bovenaan geeft aan dat de brief op 18 mei is verzonden.
* De aantekening onderaan vermeldt dat er op 19 mei "per Kas" is betaald. Opvallend is dat er een bedrag van f 5,-- genoteerd staat, terwijl de schuld f 2,61 bedroeg. Dit kan duiden op een betaling die meerdere openstaande posten of eventuele boetes/administratiekosten dekte.
* Toon: De toon is formeel, dwingend en bureaucratisch, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die periode. * Historische context: Het document dateert van mei 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode werden regels en vergunningen voor marktkooplieden steeds strenger gehandhaafd.
* Persoonsgeschiedenis: De Lindengracht in de Amsterdamse Jordaan was een bekende marktlocatie. Onderzoek in oorlogsarchieven (zoals het Joods Monument) bevestigt dat op Lindengracht 256 de heer Abraham Jozua Roger woonde (geboren in 1898). Gezien de datum en de aard van het document is dit van cruciaal belang: in 1941 en 1942 werden Joodse marktkooplieden stelselmatig uit het economische leven geweerd door het intrekken van vergunningen en het instellen van specifieke "Jodenmarkten".
* Betekenis: Wat op het eerste gezicht een triviale administratieve kwestie lijkt over een klein bedrag aan marktgeld, moet gezien worden in het licht van de precaire situatie van Joodse Amsterdammers in 1942. De dreiging om een vergunning in te trekken was in die context niet slechts een incassomaatregel, maar onderdeel van een systeem dat de bestaanszekerheid van vervolgde groepen ondermijnde. Abraham Jozua Roger is later in de oorlog gedeporteerd en vermoord in Auschwitz. Dit document is een direct bewijs van zijn dagelijkse strijd om zijn nering te behouden in de maanden voorafgaand aan zijn deportatie. A.J. Roger C.