Handgeschreven ambtelijke notitie/rapportage. 10 september 1942. M.i. is dit het geval bij
klager.
zijdelingsche
De beschuldiging, dat
Dijkema zou knoeien met
venters, is absurd.
De mogelijkheid dat
kooplieden water over de
aal gooien ten einde
meer te kunnen uitwegen
dan zij uit de verdeeling
hebben ontvangen, acht
ik niet uitgesloten.
Dijkema zal door mij
worden opgedragen, daarop
te letten en dergelijke
knoeierij direct te rap-
porteren.
10-9-’42
de Haan
Inspecteur. De tekst betreft een intern onderzoek naar mogelijke fraude in de vissector, specifiek met betrekking tot de distributie van aal (paling). De inspecteur reageert op een klacht en komt tot de volgende conclusies:
1. Vrijpleiting ambtenaar: De beschuldiging dat een zekere Dijkema (vermoedelijk een controleur of distributie-ambtenaar) onder één hoedje zou spelen met venters ("knoeien"), wordt als "absurd" van de hand gewezen.
2. Modus Operandi van de fraude: De inspecteur acht het echter wel waarschijnlijk dat de kooplieden zelf sjoemelen. Door water over de aal te gieten, wordt het gewicht kunstmatig verhoogd. Hierdoor kunnen zij bij de verkoop meer gewicht "uitwegen" dan het gewicht dat hen officieel was toegewezen in de distributie ("verdeeling").
3. Maatregel: Dijkema krijgt de instructie om specifiek op dit bevochtigen van de vis te letten en dit direct te rapporteren. Het document dateert uit september 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van een strikt distributiesysteem en schaarste. Vrijwel alle levensmiddelen, waaronder vis, vielen onder het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening.

Fraude met gewichten was een veelvoorkomende methode om de zwarte markt te bevoorraden of om extra winst te maken binnen het rantsoeneringssysteem. De term "verdeeling" verwijst direct naar de centrale toewijzing van goederen. Inspecteurs zoals De Haan hadden de taak om toe te zien op een eerlijke naleving van deze distributieregels om de voedselvoorziening voor de bevolking stabiel te houden. De informele toon van het briefje suggereert dat dit een interne correspondentie is binnen een inspectiedienst. Rijksbureau