Handgeschreven brief (verzoekschrift). 19 mei 1942. Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. Naarden 19-5-42
Aan den Wel Edl. Heer
Directeur v/h Marktwezen
te Amsterdam

Mijnheer

Ondergeteekende, plaatshouder
Nº 190 van de markt Gaaspstraat verzoekt
even Uw gewaardeerde aandacht voor
het volgende.
Ik ben inwonende burger der
Gemeente Naarden, gezien de tijds omstan-
digheden waarin wij verkeeren, doet zich
het geval voor dat wij als joden verplicht
moeten zijn een reisvergunning in ons
bezit te hebben.
Nu verzoek ik U beleefd mij in
het bezit te stellen van een bewijs
Uwerzijds dat ik een plaats heb op
bovengenoemde markt. Dit bewijs moet
ik bij de Joodsche Raad overleggen. * Inhoud: De brief is geschreven door een Joodse marktkoopman die in Naarden woont, maar een vaste staanplaats (nummer 190) heeft op de markt in de Gaaspstraat in Amsterdam. De schrijver verzoekt om een officieel bewijs van deze staanplaats.
* Kernproblematiek: De schrijver heeft dit bewijs nodig om bij de Joodsche Raad een reisvergunning aan te vragen. Zonder deze vergunning mag hij als Joodse burger niet reizen tussen zijn woonplaats (Naarden) en zijn werkplek (Amsterdam).
* Toon: De brief is uiterst beleefd en formeel ("Wel Edl. Heer", "gewaardeerde aandacht", "verzoek ik U beleefd"), wat gebruikelijk was voor officiële correspondentie in die tijd, maar ook de kwetsbare positie van de afzender onderstreept.
* Schrift: Een duidelijk leesbaar, rechtopstaand cursief handschrift in inkt op gelinieerd papier. Dit document stamt uit mei 1942, een cruciale fase in de Jodenvervolging in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
1. Reisbeperkingen: Vanaf begin 1942 werden de bewegingsvrijheden voor Joden steeds verder ingeperkt. Het reizen per trein of ander vervoer was voor Joden verboden, tenzij men over een specifieke Reisvergunning beschikte.
2. De Gaaspstraatmarkt: Eind 1941 werden Joodse marktkooplieden verbannen van de reguliere Amsterdamse markten. Er werden drie specifieke 'Jodenmarkten' aangewezen waar zij nog mochten staan, waaronder de markt in de Gaaspstraat.
3. Joodsche Raad: De Joodsche Raad fungeerde als tussenpersoon tussen de Duitse bezetter en de Joodse gemeenschap. Zij waren verantwoordelijk voor de administratieve afhandeling van aanvragen voor o.a. reisvergunningen en 'Sperren' (vrijstellingen van deportatie).
4. Tijdsgewricht: De datum (19 mei 1942) is saillant: slechts twee weken eerder, op 3 mei 1942, was de verplichting van het dragen van de Jodenster ingevoerd. De mazen in het net sloten zich razendsnel rond de Joodse bevolking. Dit document toont de wanhopige poging van een burger om via bureaucratische weg zijn dagelijks brood te kunnen blijven verdienen. Marktwezen