Archiefdocument
Origineel
23 juli 1942. W. de Wilde, Albert Cuypstraat 101-II, Amsterdam. Nº 103/73/1 M. 1942 20/7
Amsterdam, 23 Juli 1942
Aan den Heer Directeur van het Marktwezen Alhier
WelEdelHeer,
De ondergeteekende W. de Wilde, Albert Cuypstraat 101^II
standplaatshouder op de Joodsche Markt Gaaspstraat
verzoekt beleefd toestemming om assistentie te verkrijgen
van den Heer S. Onderwijzer - Nieuwe Keizersgracht 13^II,
daar deze persoon in het bezit is van toewijzing voor levensmiddelen
en wij op dezen grond zouden kunnen samenwerken om deze
te verkopen op de Joodsche Markt.
U bijvoorbaat dankend teekent
Hoogachtend
W. de Wilde.
Albert Cuypstraat 101^II. De brief is een formeel, ambtelijk verzoek gericht aan het Amsterdamse Marktwezen. De afzender, W. de Wilde, identificeert zich als standplaatshouder op de speciaal voor Joden aangewezen markt in de Gaaspstraat. Het doel van het schrijven is het verkrijgen van toestemming om geassisteerd te worden door een tweede persoon, S. Onderwijzer.
De reden voor deze samenwerking is puur economisch en logistiek: Onderwijzer beschikt over een "toewijzing" (distributierecht of vergunning) voor levensmiddelen. Door de krachten te bundelen, hopen de heren deze schaarse goederen op de markt te kunnen verhandelen. De brief weerspiegelt de strikte bureaucratische controle op de handel tijdens de bezettingsjaren, waarbij zelfs voor eenvoudige zakelijke samenwerkingen expliciete toestemming van de overheid nodig was. Dit document is doordrenkt van de historische realiteit van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. In 1941 voerden de nazi's segregatie in op de Amsterdamse markten; Joodse handelaren mochten hun vak alleen nog uitoefenen op specifiek aangewezen "Joodsche markten", zoals die in de Gaaspstraat (gelegen in de Rivierenbuurt).
De datum van de brief, 23 juli 1942, is bijzonder aangrijpend. Dit was slechts een week nadat de grootschalige deportaties van Joden uit Amsterdam naar de concentratie- en vernietigingskampen via kamp Westerbork waren begonnen (de eerste grote razzia vond plaats op 14 juli 1942). Terwijl de mazen van het net zich sloten, probeerden burgers zoals W. de Wilde en S. Onderwijzer nog steeds hun weg te vinden in het doolhof van vergunningen en distributieregels om in hun levensonderhoud te voorzien. De naam 'Onderwijzer' is een bekende Joodse familienaam in Amsterdam; het document vormt daarmee een tastbaar bewijs van de wanhopige poging tot normaliteit en economische overleving aan de vooravond van de totale vernietiging van de Joodse gemeenschap. S. Onderwijzer W. de Wilde Marktwezen
Samenvatting
De brief is een formeel, ambtelijk verzoek gericht aan het Amsterdamse Marktwezen. De afzender, W. de Wilde, identificeert zich als standplaatshouder op de speciaal voor Joden aangewezen markt in de Gaaspstraat. Het doel van het schrijven is het verkrijgen van toestemming om geassisteerd te worden door een tweede persoon, S. Onderwijzer.
De reden voor deze samenwerking is puur economisch en logistiek: Onderwijzer beschikt over een "toewijzing" (distributierecht of vergunning) voor levensmiddelen. Door de krachten te bundelen, hopen de heren deze schaarse goederen op de markt te kunnen verhandelen. De brief weerspiegelt de strikte bureaucratische controle op de handel tijdens de bezettingsjaren, waarbij zelfs voor eenvoudige zakelijke samenwerkingen expliciete toestemming van de overheid nodig was.
Historische Context
Dit document is doordrenkt van de historische realiteit van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. In 1941 voerden de nazi's segregatie in op de Amsterdamse markten; Joodse handelaren mochten hun vak alleen nog uitoefenen op specifiek aangewezen "Joodsche markten", zoals die in de Gaaspstraat (gelegen in de Rivierenbuurt).
De datum van de brief, 23 juli 1942, is bijzonder aangrijpend. Dit was slechts een week nadat de grootschalige deportaties van Joden uit Amsterdam naar de concentratie- en vernietigingskampen via kamp Westerbork waren begonnen (de eerste grote razzia vond plaats op 14 juli 1942). Terwijl de mazen van het net zich sloten, probeerden burgers zoals W. de Wilde en S. Onderwijzer nog steeds hun weg te vinden in het doolhof van vergunningen en distributieregels om in hun levensonderhoud te voorzien. De naam 'Onderwijzer' is een bekende Joodse familienaam in Amsterdam; het document vormt daarmee een tastbaar bewijs van de wanhopige poging tot normaliteit en economische overleving aan de vooravond van de totale vernietiging van de Joodse gemeenschap.