Officiële kennisgeving / Bekendmaking. Maart 1942. AMSTERDAM, Maart 1942.

MARKTWEZEN
AMSTERDAM

Kennisgeving

aan den kleinhandel in zeevisch, garnalen, aal, paling en zoetwatervisch.

Hiermede breng ik te Uwer kennis, dat maatregelen in voorbereiding zijn, om vanaf een nader vast te stellen datum alle voor Amsterdam bestemde aal, paling, zoetwatervisch, garnalen en de zeevisch, voor zoover de soorten daarvoor door de Nederlandsche Visscherijcentrale worden aangewezen, uitsluitend aan te voeren op den Gemeentelijken Vischafslag en aldaar volgens door voornoemde Centrale gegeven aanwijzingen, onder de daarvoor in aanmerking komende kleinhandelaren (winkeliers en straathandelaren) te verdeelen.

Omtrent de verdere uitvoering van een en ander zullen binnenkort aan degenen, die tot deze verdeeling zullen worden toegelaten, nadere mededeelingen worden verstrekt.

Verkoop en aflevering van de verdeelvisch zal slechts zijn toegestaan :
a. in winkels en vischhallen ;
b. op de algemeene dagmarkten Albert Cuypstraat, Dapperstraat, Ten Katestraat, Lindengracht en Nieuwmarkt en de Joodsche markten Gaaspstraat, Joubertstraat en Waterlooplein en des Maandags op de weekmarkt Noordermarkt ;
c. op door den Burgemeester van Amsterdam aangewezen tijdelijke hulpmarkten, waarvoor vermoedelijk zullen worden bestemd :
voor de stadswijk Noord : het Mosplein
voor de stadswijk Zuid : het Stadionplein
voor de stadswijk West : de Jan Evertsenstraat
voor de stadswijk Centrum : het Kattenburgerplein.

Op deze hulpmarkten zal uitsluitend het artikel visch mogen worden verkocht.

Elke andere plaats of wijze van verkoop (dus ook het leveren van visch op bestelling) zal te Amsterdam, behoudens toestemming van den Dienst van het Marktwezen verboden zijn.

Indien U voor een toewijzing bij bovengenoemde verdeeling in aanmerking wenscht te komen, dient U inliggend aanvraagformulier, volledig ingevuld en onderteekend, omgaand in te leveren te mijnen kantore, Jan van Galenstraat 14, alhier, waarna dezerzijds tot het samenstellen van de verdeellijsten, in overleg met de daarvoor aangewezen Verdeelingscommissie, zal worden overgegaan.

De Directeur,
[Handtekening]

Stadsdrukkerij Amsterdam
6390-3-42-1500 Dit document is een illustratie van de strakke organisatie van de voedseldistributie in bezet Nederland.

• Spelling: Het document hanteert de toen geldende spelling-Marchant (bijv. "zeevisch", "zoo", "den"), wat gebruikelijk was voor officiële stukken tot de spellinghervorming van 1947.
• Centralisatie: Er is sprake van een gedwongen centralisatie. Handelaren mogen niet meer vrij inkopen, maar zijn afhankelijk van toewijzingen via de "Nederlandsche Visscherijcentrale" en de "Gemeentelijke Vischafslag". Dit was essentieel voor het distributiestelsel (de rantsoenering) om de zwarte handel te beperken.
• Handelsverbod: Het expliciete verbod op "leveren op bestelling" diende om te voorkomen dat vis buiten de officiële kanalen en buiten het zicht van de controleurs om bij burgers terechtkwam.
• Geografische spreiding: De aanwijzing van "hulpmarkten" per stadswijk (Noord, Zuid, West, Centrum) toont aan hoe de overheid de publieke ruimte strikt indeelde om de logistiek beheersbaar te houden. De meest significante historische passage in dit document is de vermelding onder punt b: de "Joodsche markten Gaaspstraat, Joubertstraat en Waterlooplein".

In de loop van 1941 voerde de Duitse bezetter steeds meer beperkende maatregelen in voor de Joodse bevolking. Vanaf september 1941 mochten Joden alleen nog inkopen doen op speciaal voor hen aangewezen markten en op bepaalde tijden. De hier genoemde locaties liggen in de wijken waar veel Joodse Amsterdammers woonden: de Rivierenbuurt (Gaaspstraat), de Transvaalbuurt (Joubertstraat) en de oude Jodenbuurt (Waterlooplein).

Dit document uit maart 1942 laat zien dat deze segregatie op dat moment een volledig geaccepteerd en administratief verwerkt onderdeel was van de dagelijkse stadsvoering. Het is een tastbaar bewijs van hoe de uitsluiting van de Joodse bevolking in de kleinste details van de bureaucratie was doorgevoerd.