Handgeschreven brief (verzoekschrift). 3 november 1942. J. Mok, Tolstraat 39hs, Amsterdam. № 103/165/1 M. 1942 2/11 A’dam 3 Nov: /42. 255

Aan de WelEd. Heer.
Directeur v/h Marktwezen
in zijn Beheer.

Ondergetekende heeft voor korten tijd
geleden moeten afzien van het bezetten
zijner plaats, wegens ziektegeval.
Hij bemerkt nu dat het opgeven zijner
plaats een fout is, omdat hij niet
in de gelegenheid is, zijn textielwaren
op andere wijze, dan de markt te
kunnen plaatsen.
In het bezit zijnde eener textielver-
gunning verzoek ik daarom langs
dezen weg opnieuw een marktplaats.
Vele jaren aaneen ben ik marktkoop-
man en zou nu gaarne weder op dezelve
wijze mijn brood willen verdienen.
Hopende op een gunstige beschikking
Uwerzijds, waarvoor bij voorbaat mijn
bijzondere dank voor Uw medewerking.

Met de meeste Hoogachting
J. Mok
Tolstraat 39hs.

Z.O.Z. geboren 29-1-86.
Marktkaart 71 (Gaaspstr.) De brief is een formeel verzoek van een Amsterdamse marktkoopman, J. Mok, om zijn standplaats op de markt terug te krijgen. De auteur legt uit dat hij onlangs afstand heeft gedaan van zijn plek vanwege ziekte, maar dat hij tot het inzicht is gekomen dat dit een fout was. Hij bezit een geldige textielvergunning en benadrukt dat hij geen andere manier heeft om zijn goederen te verkopen of in zijn levensonderhoud te voorzien ("mijn brood willen verdienen").

De schrijfstijl is uiterst beleefd en hanteert de destijds gebruikelijke formele omgangsvormen (zoals het spreken over zichzelf in de derde persoon: "Ondergetekende", "Hij"). Linksonder staat "Z.O.Z." (Zie Ommezijde), wat suggereert dat er op de achterkant van het origineel mogelijk nog aantekeningen staan. Dit document is geschreven in november 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De datum en de naam van de afzender zijn historisch zeer beladen. Uit archiefstukken (zoals die van het Joods Monument) blijkt dat Jozeph Mok (geboren op 29 januari 1886, zoals vermeld onderaan de brief) een Joodse Amsterdammer was.

In deze periode werden Joodse burgers stelselmatig uit het economische leven verbannen. Het feit dat hij probeert zijn marktplaats in de Gaaspstraat te behouden of terug te krijgen, getuigt van een wanhopige poging om in een tijd van toenemende uitsluiting en deportaties toch in het eigen levensonderhoud te blijven voorzien. De Tolstraat 39hs bevond zich in de Diamantbuurt, een wijk waar veel Joodse gezinnen woonden. Jozeph Mok is, blijkens historische bronnen, in mei 1943 in Sobibor vermoord. Dit geeft de ogenschijnlijk eenvoudige zakelijke brief een diepe tragische lading: het was een van zijn laatste pogingen tot zelfbehoud. J. Mok Marktwezen