Uittreksel uit een officieel besluit (verordening). 22 januari 1942. [Pagina 8]

8

De sorteering is :
I. boven 1 kg per stuk;
II. ½—1 kg per stuk.

Bosselderij, waaronder mede te verstaan is struikselderij, moet gezond en groen van lof zijn en vrij van zand en grond, al of niet gewasschen en gebonden in bossen van ten minste 3 cm.

Sla. Kropsla moet ontdaan zijn van vuile en gekneusde bladeren. Het netto-gewicht per 100 krop moet bij gelijke sorteering ten minste bedragen:
voor glassla, waaronder verstaan wordt uitsluitend onder glas gegroeide en geoogste sla:
I II III
1 Jan. t/m 15 Febr. .......... 11 kg 9 kg 6 kg
16 Febr. „ 31 Maart .......... 13 „ 11 „ 9 „
1 April „ 30 April .......... 15 „ 13 „ .. „
1 Mei „ 15 Juni .......... 17 „ 15 „ .. „
1 Oct. „ 31 Oct. .......... 15 „ 13 „ .. „
1 Nov. „ 30 Nov. .......... 13 „ 11 „ 9 „
1 Dec. „ 31 Dec. .......... 11 „ 9 „ 6 „

voor gelichte en natuursla: ...
11 April t/m 30 April ....................... 17 kg—15 kg
1 Mei „ 31 Juli ........................... 20 „ —17 „
1 Aug. „ 31 Dec. .......................... 18 „ —15 „

Snijsla, pluksla en alleen die kropsla, die te licht van gewicht is, doch overigens voldoet aan de eischen, moet per kg worden geveild.

Spinazie. Deze moet vrij zijn van gele bladeren, wortels, vuil en grond.

Tomaten. Deze moeten gelijk zijn van rijpheid en sorteering, niet gescheurd en van voldoende hardheid. De sorteering is als volgt:
I. van 47—57 mm doorsnede;
II. van 57—68 mm „ ;
III. van 40—47 mm „ ;
IV. van 35—40 mm „

Onder bonken worden verstaan alle tomaten boven 68 mm en alle onregelmatig gevormde tomaten boven 40 mm.
Onder kriel worden verstaan alle tomaten onder 35 mm.

[Pagina 9]

9

Uien (zaai- en poot-). Deze moeten gezond, droog en rijp zijn en behoorlijk afgestaart; verder vrij van grond en losse vliezen.
De sorteering is als volgt:
voor zaaiuien:
I. Nep tot 35 mm;
II. Drielingen van 32—43 mm;
III. Gewone uien van 40—75 mm;
IV. Grove uien van 70 mm en hooger.
voor pootuien:
I. tot 50 mm;
II. van 50—72 mm;
III. van 70—92 mm;
IV. van 90 mm en hooger.

Geboste uien moeten behoorlijk geschoond worden aangeboden.

Veldsla. Deze moet gezond van kleur zijn, vrij van wortels en zonder vuil of grond.

Witlof. Witlof moet voldoende vast en gesloten zijn, ontdaan van grond en vuil en van bruine en gekneusde bladeren.
De sorteering, welke gelijkmatig moet zijn, is:
I. ten hoogste 15 stuks per kg;
II. meer dan 15 stuks per kg.

2°. den Voorzitter van het Dagelijksch Bestuur te machtigen nadere voorschriften te geven, zoowel als voorschriften, welke zoo noodig van de onder 1°. gestelde vereischten tijdelijk afwijken.

Dit besluit treedt in werking op den dag na dien van afkondiging in de Nederlandsche Staatscourant en kan worden aangehaald als ,,Kwaliteitseischenbesluit 1942 Warmoezerijgewassen".

's-Gravenhage, 22 Januari 1942.
Voor het Dagelijksch Bestuur voornoemd,
W. M. Driessen, Voorzitter.
Niemöller, Secretaris. Dit document bevat de technische specificaties voor het sorteren en de kwaliteit van groentegewassen voor de commerciële handel. Het is opmerkelijk gedetailleerd. Zo wordt er bij kropsla onderscheid gemaakt tussen glasteelt en buitenteelt (natuursla), waarbij het minimumgewicht per 100 krop per seizoen varieert (bijv. in de wintermaanden is het gewicht lager dan in de zomer).

Voor tomaten en uien worden strikte maataanduidingen in millimeters gehanteerd. Termen als "bonken", "kriel", "nep" en "drielingen" zijn vakjargon voor specifieke grootte-categorieën van tomaten en uien. Het besluit regelt niet alleen de afmetingen, maar ook de fysieke staat (vrij van grond, niet gescheurd, "behoorlijk afgestaart" bij uien). Dit wijst op een streng gereguleerde markt waarin uniformiteit van het product essentieel was voor de distributie en prijsbepaling. Het document dateert van januari 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode werd de Nederlandse economie en landbouw strak georganiseerd onder toezicht van de bezetter. De landbouwproductie was essentieel voor de voedselvoorziening (distributiestelsel) en voor export naar Duitsland.

Dit "Kwaliteitseischenbesluit 1942" maakte waarschijnlijk deel uit van de reglementering door de zogeheten "Landstand" of de productschappen (zoals de toenmalige voorloper van het Bedrijfschap voor Groenten en Fruit). Door strikte kwaliteitseisen op te leggen, kon de overheid de markt beter controleren, rantsoenen eerlijker verdelen en prijsmaximering effectiever handhaven. De vermelding van de Nederlandsche Staatscourant bevestigt het officiële, wettelijke karakter van deze voorschriften in die tijd. De ondertekenaar W.M. Driessen was destijds een prominente figuur binnen de Nederlandse tuinbouworganisaties.