Officiële circulaire/prijslijst betreffende vastgestelde groenteprijzen.
Origineel
Officiële circulaire/prijslijst betreffende vastgestelde groenteprijzen. 27 maart 1942. Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale. "Aan de veilingen". NEDERLANDSCHE GROENTEN- EN FRUITCENTRALE
BANKIER: DE TWENTSCHE BANK N.V.
'S-GRAVENHAGE
POSTREKENING No. 224314
No. 105/25/1 M. 1942 30/3
Hhr. Brane
DIRECTIE.
Dict. FA.- Typ. JH.-
No. 139/'42
Rb.V.V.O.
AAN DE VEILINGEN.
JH
's-Gravenhage, 27 Maart 1942.
Gezien [paraaf]
Hierdoor deelen wij U mede, dat de prijzen voor export naar Duitschland als volgt zijn vastgesteld met ingang van Dinsdag 31 Maart 1942.
| Product | Eenheid | Prijs |
|---|---|---|
| ROODE KOOL. | per 100 kg. | f. 9.30 |
| SAVOIJEKOOL (GEEL). | " 100 " | " 8.60 |
| WITTE KOOL. | " 100 " | " 6.60 |
| WITTE UIEN A. (boven 25 mm. ø) | " 100 " | " 7.00 |
| GLASKOOLRABI (2-4 cm. ø) | " 100 st. | " 7.50 |
| PEEN ZONDER LOF (ROODE). | ||
| II 51 - 200 gram, ongewasschen | " 100 kg. | " 6.00 |
| III 201- 500 " " | " 100 " | " 4.90 |
| IV 501 gram en hooger " | " 100 " | " 4.10 |
| SCHORSENEEREN. | ||
| Sorteering I tot 20 st. per kg. | " 100 " | " 19.00 |
| " II " 45 " " " | " 100 " | " 12.00 |
| RAAPSTELEN. | " 100 " | " 41.00 |
| KROPSLA. | ||
| I minstens 11 kg. per 100 st. | " 100 st. | " 12.50 |
| II van 9 - 11 kg. " 100 " | " 100 " | " 11.00 |
| III " 6 - 9 " " 100 " | " 100 " | " 6.30 |
| KASKOMKOMMERS. | ||
| Sort. I vanaf 40 kg. per 100 st. | " 100 " | " 46.00 |
| " II van 34-40 " " 100 " | " 100 " | " 34.50 |
| " III " 28-34 " " 100 " | " 100 " | " 23.00 |
| VELDSLA. | " 100 kg. | " 35.00 |
| PREI. (boven 10 mm. ø). | " 100 " | " 9.60 |
| KNOLSELDERIJ zonder LOF. | ||
| (boven 10 cm. ø) | " 100 " | " 13.50 |
| ( van 8-10 " ø ) | " 100 " | " 12.50 |
De bovenvermelde prijzen gelden tevens als maximumprijzen voor het binnenland.
Voor de afwijkende kwaliteit bedraagt de maximumprijs 80% van den voor het goedgekeurde product vastgestelden prijs.
De maximumprijzen gelden zoowel voor de door telers als door handelaren of anderszins aangevoerde producten.
BINNENLANDSCHE MAXIMUMPRIJZEN.
Voor de volgende producten gelden de daarbij vermelde maximumprijzen voor het binnenland.
Z.O.Z.
[Linksonder:] (A) 18826 - '40 * Doel: Het reguleren van prijzen voor groenten, zowel voor de export naar nazi-Duitsland als voor de binnenlandse markt.
* Systeem: De Centrale stelt vaste prijzen in per gewicht (100 kg) of per aantal (100 stuks). Er wordt strikt onderscheid gemaakt in kwaliteit en sortering (bijv. grootte in mm of gewicht per stuk).
* Kwaliteitscontrole: Er is een strafclausule voor mindere kwaliteit: deze mag slechts tegen 80% van de vastgestelde prijs verkocht worden.
* Reikwijdte: De regels gelden voor de gehele keten, van telers tot handelaren.
* Taalgebruik: Formeel ambtelijk taalgebruik ("Hierdoor deelen wij U mede"). De spelling is deels verouderd (bijv. "ongewasschen", "Duitschland"). Dit document stamt uit het voorjaar van 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale was een van de vele 'bedrijfschappen' of centrale organisaties die door de bezetter werden gecontroleerd om de economie te beheersen.
De tekst legt pijnlijk duidelijk de prioriteiten van die tijd bloot: de voedselvoorziening van Duitsland ("export naar Duitschland") was leidend. De prijzen die de Duitsers betaalden voor Nederlandse producten bepaalden direct de maximumprijzen voor de Nederlandse bevolking.
Dit systeem van maximumprijzen was bedoeld om inflatie tegen te gaan en de voedselstroom te beheersen, maar leidde in de praktijk vaak tot schaarste in de legale winkels en het ontstaan van een omvangrijke zwarte markt, waar producten voor veel hogere prijzen buiten de Centrale om werden verhandeld. De gedetailleerde sorteringseisen (bijv. de diameter van uien of selderij) tonen de vergaande bureaucratische controle op de landbouwsector aan.