Dienstbrief / Circulaire van de Gemeente Amsterdam. 13 april 1943. De Burgemeester van Amsterdam (E.J. Voûte) en de Gemeentesecretaris. [Getypte tekst]

P/B.
No. 610ᵃ Arb.
Onderwerp: Geldinzameling slachtoffers bombardement van Rotterdam

G E M E E N T E A M S T E R D A M.

No. 1/22/1 [Stempel: 14. 1943] [Handgeschreven: 14/4 met pijl]
Amsterdam, 13 April 1943.

Hierbij bericht ik U, dat de Nederlandsche Volksdienst op 17 en 19 April a.s. een geldinzameling zal houden ten behoeve van de slachtoffers van het bombardement van Rotterdam.
Mij is verzocht toestemming te verleenen deze geldinzameling ook in gemeentegebouwen te houden. Gaarne ben ik bereid in dezen mijn medewerking te verleenen.
Indien dus de Volksdienst zich ter zake tot U mocht wenden, zal ik het op prijs stellen, indien Uwerzijds in dezen volledige medewerking, ook wat betreft een eventueel verlof aan collectanten, wordt verleend.

De Burgemeester van Amsterdam,
[Handtekening: Voûte]
de Gemeentesecretaris,
[Handtekening: M.F. Raueen]

Aan Heeren Hoofden van Administratiën,
Diensten en Bedrijven.
Arb.z, Stadhuis,
A'dam, April '43.
Volgnr. 22

[Handgeschreven kanttekeningen]

• Rechtsboven (rood): gezien 20-4-43 / Mr. v. Dir. / wanneer ontvangen?
• Linksonder (blauw): Nog niet bekend maken aan personeel. / Er komt nieuwe circulaire. / 14/4.43 [Paraaf]
• Rechtsonder verticaal (rood): Eerst even op directie-verg. brengen omdat aandacht vraagt voor directie’s die dit behandelen? * Bestuurlijke context: De brief is ondertekend door Edward Voûte, de pro-Duitse burgemeester van Amsterdam tijdens de bezetting. Het document illustreert hoe het gemeentelijk apparaat werd ingezet om nationaalsocialistische organisaties te faciliteren.
• Nederlandsche Volksdienst (NVD): De NVD was een tijdens de bezetting opgerichte welzijnsorganisatie naar Duits model (Winterhilfe), bedoeld om de sociale zorg te monopoliseren en te nazificeren.
• Bureaucratische afhandeling: De handgeschreven notities tonen de interne afhandeling op een gemeentelijke afdeling. Er is sprake van aarzeling of behoefte aan nadere instructie ("Nog niet bekend maken", "Eerst op directievergadering brengen"). De vraag "wanneer ontvangen?" suggereert dat de brief de betreffende afdeling pas bereikte na of vlak voor de genoemde collectemiddagen van 17 en 19 april. Dit document dateert uit de kernfase van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de collecte officieel voor "slachtoffers van het bombardement van Rotterdam" is, werd dergelijke liefdadigheid door de NVD vaak gebruikt voor propaganda-doeleinden. Het bombardement op Rotterdam (mei 1940) werd door de bezetter en de NSB regelmatig gememoreerd om de 'noodzaak' van de nieuwe orde te benadrukken of om schuld bij de geallieerden te leggen in het geval van latere bombardementen (zoals het verwoestende Britse bombardement op Rotterdam-West in maart 1943, kort voor deze brief). De medewerking van de burgemeester aan de NVD was een teken van de voortschrijdende 'gelijkschakeling' van het Nederlandse openbaar bestuur.