Officiële circulaire/brief van de Gemeente Amsterdam. 28 juli 1943. De Burgemeester van Amsterdam (Edward Voûte), getekend door de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). Hoofden van de administratieve diensten en bedrijven van de gemeente. No. 1/34/1 M. 1943 29/7 [handgeschreven]
AM.

G E M E E N T E A M S T E R D A M.

JX [handgeschreven]
v m i Dri. [handgeschreven]
by chef Afd. [handgeschreven]

No. 1217ª Arb. 1943
AMSTERDAM, 28 Juli 1943
Onderwerp: geldinzameling t.b.v. slachtoffers luchtaanval

Aan H.H. Hoofden van Administratiën Diensten en Bedrijven.

Door den Nederlandschen Volksdienst is mij het verzoek gedaan goed te keuren, dat bij een door genoemde instelling te houden geldinzameling ten behoeve van de slachtoffers van den luchtaanval op Amsterdam-Noord, ook in de gebouwen der gemeentelijke diensten en bedrijven wordt gecollecteerd.

Gaarne heb ik aan dit verzoek voldaan en verzoek U mitsdien collectanten van den Nederlandschen Volksdienst, desverlangd, voor dit doel tot de gebouwen van Uw dienst of bedrijf toe te laten en hun ook overigens, voorzooveel noodig, Uw medewerking te verleenen. Tevens verzoek ik U, Uw personeel van het houden van deze collecte vooraf in kennis te stellen onder mededeeling, dat deze door mij warm wordt aanbevolen. Indien leden van Uw personeel zich als collectant beschikbaar willen stellen, kan hiervoor extra-verlof worden verleend, terwijl voorts het collecteeren in uniform geoorloofd is.

De Burgemeester van Amsterdam,
[Handtekening: Voûte]
de Gemeentesecretaris,
[Handtekening: J.F. Franken]

Arb.Z. Stadhuis
A'dam, Juli 1943
Volgnr. 63 * Administratieve context: Het betreft een interne instructie binnen het gemeentelijk apparaat van Amsterdam tijdens de bezettingstijd. De burgemeester geeft toestemming en spoort actief aan tot medewerking aan een collecte.
* De "Nederlandsche Volksdienst" (NVD): De NVD was een nationaalsocialistische welzijnsorganisatie, naar model van de Duitse Winterhilfe. De bezetter had de traditionele, vaak levensbeschouwelijke liefdadigheidsinstellingen verboden of gelijkgeschakeld ten gunste van de NVD.
* Mobilisatie van personeel: Opvallend is de vergaande medewerking die wordt gevraagd: ambtenaren krijgen "extra verlof" als zij zelf gaan collecteren en mogen dit "in uniform" doen. Dit onderstreept de sterke verwevenheid tussen het gemeentebestuur en de nationaalsocialistische organisaties onder burgemeester Edward Voûte.
* Vormgeving: Het document is een getypte circulaire op officieel briefpapier, voorzien van diverse handgeschreven archiefnotities en stempels die de ambtelijke verwerking weerspiegelen. * Historische gebeurtenis: In juli 1943 werd Amsterdam-Noord drie keer zwaar gebombardeerd door de geallieerden (met name op 17, 25 en 28 juli). Het doel was de Fokker-fabrieken, maar de bommen misten vaak hun doel en raakten woonwijken, met honderden burgerdoden en enorme schade tot gevolg.
* Propaganda: De bezetter en de NSB gebruikten de tragiek van deze bombardementen voor propagandadoeleinden. De geallieerden werden afgeschilderd als "terreurbomwerpers", terwijl organisaties als de NVD werden gepresenteerd als de enige entiteiten die werkelijk om het lot van de Nederlandse burger gaven.
* Bestuur onder bezetting: Edward Voûte was een regeringsgetrouwe burgemeester die tijdens de bezetting aanbleef en meewerkte met de Duitse autoriteiten. Dit document illustreert hoe de gemeentelijke hiërarchie werd ingezet om nazistische steunorganisaties te legitimeren en te faciliteren.