Archief 745
Inventaris 745-397
Pagina 477
Dossier 100
Jaar 1943
Stadsarchief

Archiefdocument

13 augustus 1943.

Origineel

13 augustus 1943. A F S C H R I F T

Der Reichskommissar
für die besetzten Niederländischen Gebiete

Der Beauftragte
für die Stadt Amsterdam,
Ref.Wi.

Amsterdam den 13.8.1943.
Museumplein 19,.
tel.97101

An die

Direktion des Centrale Markt

A m s t e r d a m.
Jan van Galenstraat 14.

Eine Anzahl von Gemüsehändlern hat bei mir eine Eingabe folgenden Inhaltes gemacht:

"Die Gemüseverteilung auf dem Centrale Markt in Amsterdam ist so ungerecht wie nur möglich. Es sind uns Tatsachen bekannt, die alles in den Schatten stellen, u.a. die Verteilung der Erbsen des Grossisten van Dijk seitens des Herrn de Geus. Am Sonntag, dem 18. Juli, wurden beispielsweise ca. 10 T Erbsen zwischen 4-5- Geschäftsinhabern verteilt und das überdies noch ohne Zuweisung, während noch verschiedenen Geschäftsinhabern der Zutritt zum Markt verweigert wurde. Uns wurde gesagt, dass die Erbsen im Hinblick auf die Qualität bis zum Montag stehen bleiben könnten. Wir haben jedoch in Erfahrung gebracht, dass sie doch erst am Montag vom Centrale Markt in die Geschäfte befördert wurden, sodass sich dies als eine falsche Angabe herausgestellt hat. Verschiedene Beschwerden bei dem Zuweisungsamt haben keinen Erfolg~~t~~ gehabt, sodass wir uns am vergangenen Sonntag veranlasst sahen, den Ökonomischen Dienst anzurufen, der von diesem Vorgang Meldung gemacht hat.
Schliesslich sei noch hervorgehoben, dass die Verteilung seitens einiger Geschäftsleute und Grossisten erfolgt, was u.E. nicht richtig ist, da diese Leute an erster Stelle ihten eigenen Interessen dienen un dnicht der Allgemeinheit nutzen. Die Bevorzugungspolitik blüht denn auch. Es macht uns den Anschein, dass er angebrachter wäre, die Verteilung durch Personen vornehmen zu lassen, die nicht unmittelbar daran interessiert sind.
Wir bitten Sie daher dringend, eine gründliche Nachprüfung vornehmen zu lassen, damit dieser Misszustand schnellstens beseitigt wird".

Ich bitte Sie, zu der Klage der Händler eingehend Stellung zu nehmen und mir mitzuteilen, was Sie zur Abstellung der Missstände veranlasst haben oder noch veranlassen werden.

Im Auftrag:

w.g. A.Gombault

(Wirtschaftsreferent) Dit document is een officiële klacht die door de Duitse bezettingsautoriteiten in Amsterdam wordt doorgeleid naar de directie van de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam). De kern van de zaak is een beschuldiging van corruptie en vriendjespolitiek bij de distributie van schaarse goederen, in dit geval erwten.

Een groep groentehandelaren beklaagt zich erover dat op zondag 18 juli 1943 een grote partij erwten (ca. 10 ton) buiten de officiële toewijzingskanalen om is verdeeld onder slechts enkele geprivilegieerde handelaren. Terwijl andere handelaren de toegang tot de markt werd ontzegd onder het voorwendsel van kwaliteitscontroles, werden de goederen stiekem al naar winkels getransporteerd. De brief eist een onafhankelijk onderzoek en een eerlijkere distributie door neutrale personen in plaats van belanghebbende groothandelaren.

De toon van de Duitse ambtenaar (Gombault) is dwingend: hij eist een gedetailleerde verklaring en wil weten welke maatregelen er worden genomen om deze "misstanden" te verhelpen. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) was de voedselvoorziening strikt gereguleerd via een distributiestelsel. De Reichskommissar für die besetzten Niederländischen Gebiete (Arthur Seyss-Inquart) hield via lokale Beauftragten toezicht op het gemeentelijk apparaat en cruciale infrastructuur zoals de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat.

In 1943 nam de schaarste aan voedsel toe en nam de zwarte handel en corruptie navenant toe. De Duitse bezetter was er veel aan gelegen om de orde en de officiële distributielijnen te handhaven, niet alleen om de eigen troepen te voeden, maar ook om sociale onrust onder de bevolking te voorkomen die de oorlogsproductie zou kunnen verstoren.

Interessant is dat de handelaren zich tot de Duitse instanties wendden ("Eingabe") nadat eerdere klachten bij de Nederlandse distributie-instanties blijkbaar niets hadden uitgehaald. Dit toont de complexe verhoudingen aan waarbij burgers de bezetter inschakelden om lokale misstanden of corruptie aan te pakken.

Samenvatting

Dit document is een officiële klacht die door de Duitse bezettingsautoriteiten in Amsterdam wordt doorgeleid naar de directie van de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam). De kern van de zaak is een beschuldiging van corruptie en vriendjespolitiek bij de distributie van schaarse goederen, in dit geval erwten.

Een groep groentehandelaren beklaagt zich erover dat op zondag 18 juli 1943 een grote partij erwten (ca. 10 ton) buiten de officiële toewijzingskanalen om is verdeeld onder slechts enkele geprivilegieerde handelaren. Terwijl andere handelaren de toegang tot de markt werd ontzegd onder het voorwendsel van kwaliteitscontroles, werden de goederen stiekem al naar winkels getransporteerd. De brief eist een onafhankelijk onderzoek en een eerlijkere distributie door neutrale personen in plaats van belanghebbende groothandelaren.

De toon van de Duitse ambtenaar (Gombault) is dwingend: hij eist een gedetailleerde verklaring en wil weten welke maatregelen er worden genomen om deze "misstanden" te verhelpen.

Historische Context

Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) was de voedselvoorziening strikt gereguleerd via een distributiestelsel. De Reichskommissar für die besetzten Niederländischen Gebiete (Arthur Seyss-Inquart) hield via lokale Beauftragten toezicht op het gemeentelijk apparaat en cruciale infrastructuur zoals de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat.

In 1943 nam de schaarste aan voedsel toe en nam de zwarte handel en corruptie navenant toe. De Duitse bezetter was er veel aan gelegen om de orde en de officiële distributielijnen te handhaven, niet alleen om de eigen troepen te voeden, maar ook om sociale onrust onder de bevolking te voorkomen die de oorlogsproductie zou kunnen verstoren.

Interessant is dat de handelaren zich tot de Duitse instanties wendden ("Eingabe") nadat eerdere klachten bij de Nederlandse distributie-instanties blijkbaar niets hadden uitgehaald. Dit toont de complexe verhoudingen aan waarbij burgers de bezetter inschakelden om lokale misstanden of corruptie aan te pakken.

Locaties

Centrale Markt

Producten

A.G.F. (Groenten): Erwten A.G.F. (Groenten): Groente A.G.F. (Groenten): Sla Huishoudelijk: Soda Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Kooplieden in dit dossier 53

A. Hoogland Waterlooplein [rood:] mk was weer verzocht. Geen restitutie
Jan Huygen Waterlooplein mk
J.B. Middelburg Waterlooplein m.k.
A Ridderkhof Waterlooplein m.k.
A. Boogaard Waterlooplein
C. Slot Waterlooplein m.k.
C. Dorenbos Waterlooplein 28.04
C. Faasse Waterlooplein mk
J. Haastrecht Waterlooplein 160.12
C. Kooij Waterlooplein 140
C. Timmerman Waterlooplein mk
C. Timmerman Waterlooplein mk
C. Timmerman Waterlooplein mk
C. Timmerman Waterlooplein mk
D. Bakker Waterlooplein 2797
H.A.J. Heleuklake Waterlooplein
Jacob Pots Waterlooplein
F.J. Koningsbrugge Waterlooplein mk
Gebr Lanooy Waterlooplein mk
Gorel en Kuilenburg Waterlooplein 7648.
G Sold Waterlooplein Idem. mk
G.J. v.d. Hoed Waterlooplein 71.19
G. der Voort Waterlooplein mk
G. v.d. Zee Waterlooplein m.k.
J. Kamman Waterlooplein in lading [rood: vertrokken]
H. v. d. Horst Waterlooplein [Aantekening in cirkel:] ligt volgens schipperlaat 215 / a/d motor kade authalve geen / remunerie
J.A. Arends Waterlooplein mk
J.A. Arends Waterlooplein mk [rood:] Staat niet in schippersboek vermeld. [groen:] op de dag over.
J. Bake Waterlooplein mk
J. Blom Waterlooplein van C & B m.k. [rood: gekomen]
Alle 53 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6