11 augustus 1943 De Directeur (vermoedelijk van een gemeentelijke dienst te Amsterdam, gelet op de verwijzing naar de Centrale Markt). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam ("Alhier"). [Handgeschreven, blauw potlood:] Verzonden 11/8 [en een onduidelijke paraaf/naam, mogelijk "M. V. Nieus"]

[Getypt:]
VD/SV

2c/53/2 M.
1
11 Augustus 1943.

klantenbinding groenten
en fruit.

                                    den Heer Wethouder
                                    voor de Levensmiddelen,

                                    A l h i e r .
                                    ==========

    Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 3 dezer om advies ontvangen stuk no. 593 L.M. 1943 heb ik de eer U te berichten, dat de klacht van adressant verband houdt met de op 9 Augustus jl. ingevoerde klantenbinding voor groenten en fruit. Voor zoover mij bekend is, is deze regeling te 's-Gravenhage, in opdracht van de Duitsche autoriteiten, uitgewerkt door het C.B.V.V.O., het C.D.K. en de Bedrijfsorganisatie van groenten en fruit. Aangezien werd voorgeschreven, dat het publiek zijn bon van de groente- en fruitkaart slechts bij één leverancier kon inleveren, stond men voor de keuze om òf de speciale fruithandelaar geheel uit te schakelen, òf hem volledig als groenten- en fruithandelaar in de regeling op te nemen. Dit laatste is geschied.

    De Gemeente is bij de uitwerking van bedoelde regeling in het geheel niet ingeschakeld geweest. De uitvoering is opgedragen aan de plaatselijke verdeelkantoren, te Amsterdam gevestigd op de Centrale Markt.

    Adressant zal zich ter zake mijns inziens dienen te wenden tot de Bedrijfsschap voor Groenten en Fruit.


                                    De Directeur, In dit schrijven reageert een directeur (waarschijnlijk van de Dienst der Marktwezen of een verwante afdeling in Amsterdam) op een klacht die via de wethouder voor Levensmiddelen is binnengekomen. De kern van de zaak is de op 9 augustus 1943 ingevoerde "klantenbinding". Deze regeling verplichtte consumenten om hun distributiebonnen voor groente en fruit bij één specifieke winkelier in te leveren.

De brief legt uit dat deze maatregel van bovenaf is opgelegd door de Duitse bezetter en landelijke instanties. Het gevolg was dat gespecialiseerde fruithandelaren óf hun nering moesten sluiten, óf ook groenten moesten gaan verkopen om in het systeem te passen. De directeur distantieert de gemeente van de maatregel door te stellen dat zij niet betrokken waren bij de uitwerking en dat de uitvoering bij de verdeelkantoren op de Centrale Markt ligt. De klager wordt doorverwezen naar het Bedrijfsschap. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De voedselsituatie was in 1943 nijpend, waardoor het distributiesysteem steeds strenger werd.

1. Klantenbinding: Dit was een controlemechanisme om de zwarte handel tegen te gaan en de distributie exact te kunnen monitoren. Door consumenten aan één winkel te binden, kon de overheid precies zien hoeveel voorraad een winkelier nodig had en hoeveel hij daadwerkelijk verkocht.
2. Instanties:
   • C.D.K. (Centraal Distributiekantoor): De centrale instantie die de uitgifte van distributiebescheiden regelde.
   • C.B.V.V.O. (Centraal Bureau voor de Voorziening van Voedingsmiddelen in Oorlogstijd): Een onder het Departement van Landbouw en Visscherij vallend bureau dat de voedselvoorziening moest garanderen.
   • Bedrijfsschap voor Groenten en Fruit: Een product- of bedrijfschap dat onder toezicht van de bezetter de sector reguleerde.
3. Amsterdamse Centrale Markt: Gelegen in de Jan van Galenstraat, was dit het logistieke hart van de voedselvoorziening voor de hoofdstad. Dat de verdeelkantoren hier gevestigd waren, onderstreept de centrale rol van deze plek in de distributieketen.