Handgeschreven brief (vermoedelijk een kopie van een aangifte of klikbrief).
Origineel
Handgeschreven brief (vermoedelijk een kopie van een aangifte of klikbrief). 13 september 1943. Amsterdam 13 September 1943
No. 29/65/1 M. 1943 15/9
n i Dir.
Mijnheer
Ondergetekende vraagt beleefd
of U daar geen einde aan kunt
maken in den Rozenstraat 74 woond
R. Zijdeveld en B Kramer beider
handelaren in Fruit deze zwart handelaren
verkoopen hun Fruit aan ook zwart
handelaren in der Rozenstraat en
Laurierstraat zij verdienen daar honderde
gulden per week het Fruit word dan
voor f 1.50 per Kilo verkocht van ons
loon kunnen wij dat niet zeggen
wij er iets van dan word ons gezegd
word ook maar zwart handelaar
de Heer Zijdeveld en Kramer doen
de Fruit aan hun zoon over en
deze zorgt voor de rest U kunt
elken dag deze zwart handelaren op
den Hoeken van Laurierstraat en Rozenstraat
zien staan en wij arbeiders van ons
f 26.40 pr week en nog hard werken
kunnen bezien
Hoogacht
J Geurs.
Afschrift
[Paraaf/Stempel] * Taal en Spelling: De brief bevat diverse spelfouten en archaïsche constructies die typerend zijn voor een minder geschoolde schrijver uit die tijd (bijv. "woond" in plaats van "woont", "honderde", "word", "den Hoeken").
* Inhoud: De schrijver klaagt over twee specifieke personen, R. Zijdeveld en B. Kramer, woonachtig aan de Rozenstraat 74 in Amsterdam. Zij worden beschuldigd van grootschalige zwarte handel in fruit. Volgens de brief verdienen zij honderden guldens per week door fruit voor f 1,50 per kilo te verkopen.
* Motief: Het motief van de schrijver lijkt voort te komen uit een gevoel van sociaal onrecht en jaloezie. Er wordt een scherp contrast geschetst tussen de "zwarte handelaren" en de "arbeiders" die voor slechts f 26,40 per week hard moeten werken en de luxe van de handelaren met lede ogen moeten aanzien ("kunnen bezien").
* Vorm: Het document is gemarkeerd als "Afschrift", wat betekent dat dit een officieel overgenomen kopie is van het origineel voor politiedoeleinden of administratieve verwerking. Dit document stamt uit september 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van extreme schaarste en waren bijna alle goederen op de bon. Dit leidde tot een enorme groei van de zwarte handel, waarbij woekerprijzen werden gevraagd voor schaarse middelen zoals fruit.
Dergelijke brieven worden vaak "klikbrieven" genoemd. In de oorlogsjaren was het aangeven van medeburgers (al dan niet anoniem) aan de autoriteiten schering en inslag, vaak gedreven door persoonlijke vetes, jaloezie over verkregen rijkdom of pure noodzaak. De Amsterdamse Jordaan (waar de Rozenstraat en Laurierstraat liggen) was een wijk waar de sociale spanningen tussen arme arbeiders en degenen die profiteerden van de zwarte markt hoog opliepen. De genoemde prijs van f 1,50 voor een kilo fruit was in 1943 exorbitant hoog vergeleken met het gemiddelde weekloon van een arbeider.