Zakelijke brief / administratieve correspondentie. 18 oktober 1943. Nederlandsche Middenstandsbank N.V. (N.M.B.), Kantoor Centrale Markt, Amsterdam. Aan het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam. NEDERLANDSCHE
MIDDENSTANDSBANK N.V.
GEVESTIGD TE AMSTERDAM

KANTOOR:
Centrale Markt

O/P 18 Oct. 1943.
(Bij beantwoording te vermelden):
AFD:

No. 29/75/1 M. 1943 19/20 [stempel met handgeschreven toevoeging]

Aan het Marktwezen
AMSTERDAM
Jan van Galenstraat 14

[Handgeschreven in potlood rechtsboven:] w. v. Dir

Mijne Heeren,

[Handgeschreven in potlood middenrechts:] v. Beur svp in dossiertje terug bij Dir

Ingevolge Uw telefonisch verzoek doen wij U ingesloten toekomen een opgave van groentedetaillisten die geen toewijzing hebben ontvangen en waarvan de groenteboekjes door ons ingehouden zijn.

Hoogachtend,
NEDERLANDSCHE MIDDENSTANDSBANK
Kantoor Centrale Markt
[Handtekening: Onleesbaar, mogelijk 'Rudshm']

[Linksonder een rode zegelstempel:]
N. M. B.
Nº 301

[Rechtsonder handgeschreven:] 2 [met een krul] Deze brief vormt een bewijsstuk van de nauwe verwevenheid tussen het bankwezen en de distributieadministratie tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De Nederlandsche Middenstandsbank (NMB), die specifiek gericht was op kleine zelfstandigen, beheerde blijkbaar de administratie rondom "groenteboekjes". Dit waren waarschijnlijk register- of administratieboekjes voor detailhandelaren binnen het distributiesysteem.

De kern van de brief is de melding dat bepaalde groentedetaillisten geen "toewijzing" (van handelsvoorraad of rantsoenen) hebben gekregen. Als gevolg hiervan heeft de bank hun officiële boekjes ingenomen. Dit wijst op een sanctiebeleid of een strikte regulering van de markt: wie niet aan de voorwaarden voldeed of geen toewijzing kreeg, verloor het recht om te handelen.

De handgeschreven aantekeningen ("v. Beur svp in dossiertje terug bij Dir") zijn interne instructies van de ontvanger (het Marktwezen) voor het archiveren van het document in het juiste dossier. In oktober 1943 bevond Nederland zich in de diepste fase van de Tweede Wereldoorlog. De schaarste was groot en de economie stond volledig onder controle van de bezetter via het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening. Het Marktwezen in Amsterdam hield toezicht op de centrale markthallen aan de Jan van Galenstraat.

De distributie was niet alleen bedoeld voor consumenten, maar reguleerde ook de gehele keten van groothandel naar detailhandel. Zonder de juiste papieren en "toewijzingen" was het voor een groenteboer onmogelijk om legaal aan voorraad te komen. De rol van de NMB hierin was die van administratief uitvoerder, waarbij zij toezagen op de financiële en formele afhandeling van deze handelsbescheiden. Het feit dat boekjes werden "ingehouden" suggereert dat de bank een controlerende functie had in opdracht van de overheid of het Marktwezen. Marktwezen Rijksbureau