Getypt rapport (afschrift). Behoort bij brief 2c/96/2 M.1944 d.d. 18 Januari aan den Heer Inspecteur voor de Prijsbeheersching van de Directeur van het Marktwezen.

No.2c/96/1 M.1943.27/12 A f s c h r i f t :

                            <u>R a p p o r t :</u>

        Naar aanleiding van een bij het Hoofdkantoor ingekomen klacht over een persoon, die op Dinsdags, Donderdags en Vrijdags in Watergraafsmeer groenten vent en daarbij te hooge prijzen berekent, heb ik, J.H.de Grebber, na daartoe bekomen opdracht een nader onderzoek ingesteld.
        Op Dinsdag, 21 Dcember 1943, trof ik in de Linnaeushof alhier, een persoon aan, die aldaar klanten aan huis en op straat bediende. Op zijn driewieler waren aanwezig: 2 kisten, inhoudende witlof, 2 kisten inhoudende prei, 1 kist inhoudende uien, witte kool en aardappelen. Ik heb verschillende klanten gevraagd wat zij voor de bij deze persoon gekochte groenten hadden betaald. Geen van deze klanten kon mij hierover juist inlichten. Ik vermoedde dan ook, dat de man de klanten had gewaarschuwd.
        De op de driewieler aanwezige groenten waren echter niet geprijsd. Een prijslijst was ook niet aanwezig, zoodat Art.1. van het Prijsaanduidingsbesluit 1941 werd overtreden.
        Nadat ik mij had gelegitimeerd, gaf de man mij desgevraagd op te zijn genaamd:
        ---------- Albert Pieter Hennipman, ----------

geboren te Ouder-Amstel, 27 Mei 1897, groentenhandelaar, en wonende te Nieuwer-Amstel, Middenweg 8. Hij is aangesloten bij de Vakgroep Detailhandel in groenten- fruit en aardappelen onder No. 12575. Bediening wijk Watergraafsmeer.
Hennipman is dus gerechtigd om vaste klanten te bedienen in Watergraafsmeer. Van venten is mij dan ook niets gebleken.
Ik heb Hennipman proces-verbaal aangezegd terzake overtreding van art.1. van het Prijsaanduidingsbesluit 1941 .
Waarvan dit rapport te Amsterdam op 23 December 1943.

                                        De Contrôleur voornoemd,

                                        w.g. J.H.de Grebber.

  Aaan

Den Heer Directeur van het Marktwezen

                    <u>A L H I E R .</u>

Voor eensluidend afschrift:
De Directeur van het Marktwezen,
[Paraaf] Het document is een officieel verslag van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen tijdens de Duitse bezetting. De aanleiding is een anonieme klacht over woekerprijzen ("te hooge prijzen") door een groenteman in de wijk Watergraafsmeer.

Opvallend in het verslag is de loyaliteit van de klanten: hoewel de controleur hen ondervraagt over de betaalde prijzen, weigeren zij relevante informatie te geven ("Geen van deze klanten kon mij hierover juist inlichten"). Dit duidt erop dat de buurtbewoners hun leverancier beschermden, mogelijk omdat zij blij waren überhaupt aan verse groenten te kunnen komen in een tijd van schaarste.

Omdat de controleur de prijsopdrijving niet kan bewijzen, verschuift hij zijn focus naar een administratieve overtreding: het ontbreken van prijsaanduidingen en een prijslijst op de kar. Dit was een overtreding van het 'Prijsaanduidingsbesluit 1941'. De controleur stelt vast dat de man weliswaar geen illegale 'venter' is (hij is immers aangesloten bij de officiële Vakgroep), maar beboet hem toch op basis van de technische regels. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de distributie van voedsel in Nederland strikt gereguleerd. De schaarste leidde tot een bloeiende zwarte markt. Om dit tegen te gaan, stelde de bezetter (en de Nederlandse overheid onder toezicht) strikte prijsbeheersing in. Het 'Marktwezen' en de 'Inspecteur voor de Prijsbeheersching' speelden een cruciale rol in het controleren van handelaren.

De genoemde "Vakgroep Detailhandel in groenten- fruit en aardappelen" was onderdeel van de nationaalsocialistische ordening van de economie, waarbij alle beroepsgroepen verplicht moesten zijn aangesloten bij specifieke organisaties. Dit document illustreert de constante spanning tussen de officiële regels, de controleurs die deze moesten handhaven, en de bevolking die probeerde te overleven in een economie van tekorten.