Getypte pagina uit een officieel verslag of jaaroverzicht (waarschijnlijk van de beheerder van de Centrale Markt te Amsterdam). - 3 -

Het systeem van verdeeling van stapelproducten van den winteropslag en andere door de grossiers-combinatie aangevoerde producten onder den kleinhandel, waarbij gebruik wordt gemaakt van de diensten van het eveneens op die markt gevestigde bijkantoor der Nederlandsche Middenstandsbank, handhaafde zich en voldeed allezins.
Mede tengevolge van den grooteren winteropslag voor het seizoen 1942/1943, breidden zich de werkzaamheden der Middenstandsbank zoodanig uit, dat de provisorische ruimten, waarin de Bank haar administratie had ondergebracht, te klein bleken. In den loop van het verslagjaar werd de Bank de cantine-ruimte Zuid op de gaanderij der eerste verdieping van de hal op de Centrale Markt, welke tijdelijk niet als zoodanig in gebruik was, in huur afgestaan; deze ruimten werd door de Bank die daarin in eigen beheer een verbouwing uitvoerde per 1 October 1942 als bankkantoor in gebruik genomen.
Ter vergrooting van de opslaggelegenheid voor den wintervoorraad aardappelen te dezer stede werden van Gemeentewege op de Centrale Markt een complex van vijftien aardappelhutten gebouwd volgens het type, dat in de laatste jaren in verschillende landbouw-bedrijven werd toegepast. Deze hutten met een gezamelijke vloeroppervlakte van rond 2400 m2 waarin eventueel rond 50.000 hl. kunnen worden opgeslagen werden tegen het eind van het verslagjaar in gebruik genomen.
Door de Vebena werden als wintervoorraad voor het winterseizoen 1942/1943 in diverse panden in de stad en op de Centrale Markt (w.o. in de hutten) benevens in schepen in totaal ± 370.000 hl. aardappelen opgeslagen; bovendien werd door de bevolking zelve ± 90.000 hl. aardappelen opgeslagen.
De zes tijdelijke hulpmarkten der Centrale Markt, uitsluitend voor den aanvoer van aardappelen, werden wederom voor den tijd van een jaar aangewezen (Gemeenteblad 1942 afd. 3 volgno. 138 sub B.3); met ingang van 1 December werd daaraan een zevende hulpmarkt toegevoegd, namelijk het openbare gemeentewater aan den Amstel tegenover de perceelen Weesperzijde 110-136 (Besluit van den Burgemeester d.d. 11 December 1942 no. 1010 L.M.1942).
Overigens bleven de maatregelen betrekking hebbende op den handel op de Centrale Markt, welke in het jaar 1941 (zie vorige verslag) werden genomen, van kracht en werden in de structuur van dezen handel geen verdere wijzigingen meer gebracht.
In de maand Juni werden in opdracht van de Duitsche Autoriteiten, alle Joodsche handelaren van de Centrale Markt geweerd. Er werd een regeling uitgewerkt, waardoor voor de Joodsche bevolking een bepaald percentage van den aanvoer beschikbaar werd gesteld, waarvoor een speciaal terrein, gelegen op de Centrale Markt aan de 2e Keucheniusstraat, met ingang aan de Keucheniusstraat werd ingericht. De groente werd daar door personeel van de Nederlandsche Veiling aan een Joodsche Commissie overgedragen. Op een en ander werd toezicht uitgeoefend door een viertal grossiers der Centrale Markt.
In de maand Maart werd een aanvang gemaakt met het instellen van een speciale bewaking der Centrale Markt met politiehonden; teneinde het betreden der terreinen door onbevoegden tegen te gaan en aan het steeds toenemende aantal diefstallen eenigermate paal en perk te stellen.
Aanvankelijk werd deze bewaking opgedragen aan een particuliere bewakingsmaatschappij; later is dit werk overgenomen door een inmiddels bij de Gemeentelijke Ber- Deze pagina uit een jaarverslag over 1942 geeft inzicht in de logistieke en maatschappelijke veranderingen op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De belangrijkste punten zijn:

1. Financiële Logistiek: De Nederlandsche Middenstandsbank speelt een centrale rol in de afhandeling van betalingen tussen groothandel en detailhandel. Vanwege de toegenomen drukte (wintervoorraden) verhuist het bijkantoor naar de voormalige kantine op de eerste verdieping van de markthal.
2. Voedselvoorziening en Opslag: Er is sprake van grootschalige opslag van aardappelen voor de winter van 1942/1943. Hiertoe zijn vijftien nieuwe "aardappelhutten" gebouwd. De Vebena (Verkoopbureau van de Nederlandsche Aardappelhandel) sloeg enorme hoeveelheden (370.000 hl) op. Ook de bevolking zelf legde voorraden aan.
3. Uitbreiding Hulpmarkten: Vanwege de grote aanvoer van aardappelen werden hulpmarkten aangewezen, waaronder een nieuwe locatie aan de Weesperzijde (Amstel).
4. Uitsluiting en Segregatie: Een cruciaal historisch feit in dit document is de uitsluiting van Joodse handelaren in juni 1942 op bevel van de Duitse bezetter. Er werd een gescheiden marktterrein ingericht aan de Keucheniusstraat voor de Joodse bevolking, waar de distributie via een "Joodsche Commissie" verliep.
5. Beveiliging: Vanwege een toename in diefstallen werd in maart 1942 een speciale bewaking met politiehonden ingesteld, eerst privaat en later gemeentelijk. Het jaar 1942 was een kantelpunt tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De schaarste nam toe, wat de noodzaak voor enorme centrale wintervoorraden verklaart. Tegelijkertijd werd de anti-Joodse politiek van de nazi's steeds restrictiever en wreder. De uitsluiting van Joodse handelaren van de reguliere Centrale Markt in juni 1942 was onderdeel van de brede "arisering" van de economie en de systemische isolatie van de Joodse gemeenschap. Deze maatregel viel samen met het begin van de grootschalige deportaties naar de kampen. De segregatie van de voedselvoorziening (het aparte terrein aan de Keucheniusstraat) laat zien hoe de bezetter zelfs de toegang tot basisbehoeften trachtte te controleren en te scheiden. De vermelding van toenemende diefstallen wijst op de groeiende wanhoop en armoede onder de Amsterdamse bevolking gedurende de oorlogsjaren.