Archiefdocument
Origineel
Staat II
**Vermindering of vermeerdering sinds 1 Juni 1942 van de tot op 31 December 1942 uitgereikte ventvergunningen, aangeduid door - of + en verdeeld naar wijk en artikel / **
| Artikelen | W i j k e n | Totaal | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| West | Zuid | Cen-trum | Noord | Oost | geh. stad | ||
| Aard.gr.fruit | -50 | -111 | -86 | -38 | -74 | -359 | |
| Vischsoorten | -75 | -75 | -98 | -40 | -68 | -356 | |
| Haring, zuurw. enz. | -1. | -2 | -1 | +3 | -12 | -13 | |
| Zuurwaren alleen | -5 | +2 | +4 | +2 | -2 | +1 | |
| Bloemen en planten | -23 | -63 | -35 | -13 | -26 | -160 | |
| Boter,kaas,eieren, wild,gev.kruid.waren | -5 | -11 | -2 | -2 | -14 | -34 | |
| Cons.ijs,kl.eetwaren, dranken, enz. | -12 | -42 | -25 | -9 | -27 | -115 | |
| Brandstoffen en/of petroleum | -5 | -3 | - | -3 | +1 | -10 | |
| Diversen | -3 | -2 | +1 | - | - | -4 | |
| Wijktotaal | -179 | -307 | -242 | -100 | -222 | -1050 | |
| Manufacturen | -23 | } | |||||
| Huish.artikelen | -24 | } | |||||
| Galanterieën | -10 | } -70 | |||||
| Speelgoed,feestart. en div.voor de geh.stad | -6 | } | |||||
| Tuinartikelen vaste planten | -7 | } | |||||
| Opkoopers † | -12 | -7 | +7 | -1 | +4 | +16 | +7 |
| Totalen | -191 | -314 | -235 | -101 | -218 | -54 | -1113 |
/ In deze cijfers zijn de overschrijvingen, die in dat tijdvak plaats vonden inbegrepen.
† Zie noot onder staat I
Staat III
Aantal naar wijk en artikel van de tot op 31 December 1942 uitgereikte ventvergunningen (a)
| Artikelen | W i j k e n | Totaal | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| West | Zuid | Cen-trum | Noord | Oost | geh. stad | Waterloo-plein en Zwanen-burgwal | ||
| Aard.gr.fruit | 69 | 32 | 39 | 15 | 18 | 173 | ||
| Vischsoorten | 7 | 5 | 3 | 1 | 3 | 19 | ||
| Haring, zuurw.enz. | 12 | 10 | 28 | 16 | 6 | 72 | ||
| Zuurwaren alleen | 2 | 4 | 8 | 3 | 1 | 18 | ||
| Bloemen en planten | 98 | 87 | 75 | 13 | 37 | 310 | ||
| Boter,kaas,eieren wild,gev. kr.waren | 7 | 11 | - | 4 | 4 | 26 | ||
| Cons.ijs,kl.eet-waren,dranken enz. | 73 | 44 | 88 | 47 | 36 | 288 | ||
| Brandstoffen en/of petroleum | 4 | 4 | 9 | 1 | 2 | 20 | ||
| Diversen | 1 | - | 3 | 1 | - | 5 | ||
| Wijktotaal | 273 | 197 | 253 | 101 | 107 | 931 | ||
| Manufacturen | 23 | } | ||||||
| Huish.artikelen | 50 | } | ||||||
| Galanterieën | 22 | } 161 | ||||||
| Speelgoed,feest-art.en div.voor de geh.stad | 46 | } | ||||||
| Tuinartikelen vaste planten | 20 | } | ||||||
| Opkoopers (b) | 65 | 111 | 14 | 21 | 76 | 24 | 1 | 312 |
| Totalen | 338 | 308 | 267 | 122 | 183 | 185 | 1 | 1404 |
(a) Deze staat geeft geen overzicht van het totaal aantal dergenen, die eventueel recht op een ventvergunning zouden kunnen doen gelden.
(b) Zie noot onder staat I.
--- Het document bevat twee tabellen die de status van de ambulante handel (venten) in Amsterdam eind 1942 weergeven.
* Staat II toont de mutaties (vermindering of vermeerdering) tussen 1 juni en 31 december 1942. Wat direct opvalt, is de drastische afname van het aantal vergunningen: een netto verlies van maar liefst 1113 vergunningen in slechts zes maanden tijd. Vooral de handel in aardappelen, groenten en fruit (-359) en vissoorten (-356) is zwaar getroffen.
* Staat III toont de absolute aantallen vergunningen die nog in omloop waren op 31 december 1942. Er zijn op dat moment nog 1404 vergunningen actief.
* De categorie "Opkoopers" (handelaren in lompen, metalen etc.) vertoont als enige een lichte groei of stabiliteit. Dit is typerend voor een oorlogseconomie waarin schaarste heerst en hergebruik cruciaal wordt.
* De geografische onderverdeling (West, Zuid, Centrum, Noord, Oost) geeft inzicht in de spreiding van de handel over de stad. De specifieke vermelding van het Waterlooplein en de Zwanenburgwal in Staat III is historisch significant.
--- Dit document is een kille, bureaucratische weerspiegeling van de sociaaleconomische ontwrichting tijdens de Tweede Wereldoorlog. De enorme afname van ventvergunningen in de tweede helft van 1942 is geen toeval, maar heeft direct te maken met twee factoren:
1. De Jodenvervolging: Een zeer groot deel van de Amsterdamse straathandelaren was Joods. Vanaf juli 1942 begonnen de grootschalige deportaties vanuit Amsterdam naar kamp Westerbork en verder. Joodse ondernemers werden stelselmatig uit het economische leven geweerd (ontzet uit hun beroep) en hun vergunningen werden ingetrokken. De vermelding van het Waterlooplein, destijds het hart van de Joodse buurt en markt, onderstreept dit. In Staat III is daar nog slechts 1 vergunning (voor een opkoper) over.
2. Schaarste en distributie: Door de Duitse opeisingen en de blokkade was er steeds minder voedsel en brandstof beschikbaar voor de vrije handel. Alles ging via het distributiesysteem, waardoor voor de zelfstandige venter simpelweg de handel opdroogde.
Dit document vormt daarmee een indirect bewijs van de "Entjudung" (het Jodenvrij maken) van de Amsterdamse economie en de diepe armoede die de stad in de winter van 1942 in zijn greep hield.