Officieel rondschrijven (circulaire) van de Gemeente Amsterdam. 20 juli 1943. De Burgemeester van Amsterdam (Edward Voûte), getekend namens hem door de Gemeentesecretaris (M.F. Franken). Heeren Hoofden van Administratieën, Diensten en Bedrijven. No. $1^{a}/u/h$ M. 1943 $\frac{21}{2}$
L.
G E M E E N T E A M S T E R D A M
No 1144 d Arb. 1943
Onderwerp:
Arbeidsinzet
AMSTERDAM, 20 Juli 1943.

By zyn rondschryven van 13 Juli 1943, No 1144 Arb., ver-
zocht de Wethouder voor de Arbeidszaken U een opgave in te zenden
van de by Uw diensttak werkzaam zynde personen, die geboren zyn in
het jaar 1924.
Tevens werd U medegedeeld, dat deze werknemers, op grond
van de Beschikking van den Rykscommissaris voor het bezette Neder-
landsche gebied, dd. 9 Juli 1943, betreffende een verbod tot het
in dienst hebben van bepaalde personen, en de Uitvoeringsbeschik-
king van den wnd. Secretaris-Generaal van het Departement van Socia-
le Zaken, dd. 10 Juli 1943, met ingang van 15 Juli 1943 geen arbeid
by Uw diensttak meer mochten verrichten.
Ik kan U thans mededeelen, dat het Gewestelyk Arbeids-
bureau toestemming heeft verleend, dat deze werknemers by Uw
diensttak werkzaam blyven tot het tydstip, waarop zy naar Duitsch-
land worden uitgezonden.
Vorengenoemde werknemers zullen derhalve zoo spoedig mo-
gelyk weder by Uw diensttak kunnen worden te werk gesteld; de tyd
hunner afwezigheid kan worden beschouwd als extra-verlof, over wel-
ken tyd alsnog salaris of loon kan worden uitbetaald.

De Burgemeester van Amsterdam,
[Handtekening: Voûte]
de Gemeentesecretaris,
[Handtekening: M. F. Franken]

Aan Heeren Hoofden van Admi-
nistratiën, Diensten en Bedryven.

Arb.z.Stadhuis,
A'dam, Juli'43
Volgnr. 61 Dit document is een administratieve uitwerking van de verplichte tewerkstelling (Arbeidsinzet) tijdens de Duitse bezetting. De kern van de brief is een correctie op eerdere instructies: jonge mannen geboren in 1924 die bij de gemeente werken, kregen aanvankelijk per 15 juli 1943 een werkverbod. Met deze brief wordt bepaald dat zij toch mogen blijven werken bij hun eigen gemeentelijke dienst tot het moment dat zij daadwerkelijk naar Duitsland worden gedeporteerd voor dwangarbeid.

Opvallend is de bureaucratische afhandeling van de tussenliggende periode (de dagen dat de werknemers door het eerdere verbod niet op het werk verschenen). Deze tijd wordt aangemerkt als "extra-verlof" met behoud van loon. Het document toont de nauwe verwevenheid tussen het gemeentebestuur, het Gewestelijk Arbeidsbureau en de verordeningen van de Rijkscommissaris (Seyss-Inquart). In 1943 intensiveerden de Duitse bezetters de jacht op Nederlandse arbeidskrachten om de Duitse oorlogsindustrie draaiende te houden. Mannen uit specifieke geboortejaren werden systematisch opgeroepen. De groep die in 1924 was geboren, bestond uit jongemannen die in 1943 negentien jaar oud waren.

Amsterdam stond in deze periode onder leiding van de regeringsgetrouwe (pro-Duitse) burgemeester Edward Voûte. Hoewel de toon van het document puur zakelijk en procedureel is, vormt het een radertje in de grootschalige operatie waarbij tienduizenden Nederlandse mannen gedwongen werden tewerkgesteld in het Derde Rijk. De tijdelijke ontheffing die in deze brief wordt gemeld, was geen afstel, maar slechts uitstel van hun uitzending.