Getypte brief (concept). 10 mei 1943. Vischverdeeling Amsterdam (waarschijnlijk een afdeling van de gemeente of de Dienst Marktwezen). Concept. [rechtsboven:] VD/HB.

[rechtsonder:] Amsterdam, 10 Mei 1943.

Vischverdeeling [rechtsonder:] Den Heer Directeur der Neder-
Amsterdam. [rechtsonder:] landsche Visscherij Cebtrale, [sic]
[rechtsonder:] 's-Gravenhage.
[rechtsonder:] ====================

[Links in de marge handgeschreven:]
10/'43
5.-
ben aan
Dir.
Thillemans
Lieb.
Jup [?]

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 20 April jl. no. 10688/V/Ve. hebben de ondergeteekenden de eer U te berichten, dat de bijlage van Uw brief ons tot het maken van de volgende opmerkingen aanleiding heeft gegeven.

.1. Aantal en soort van in de verdeeling te Amsterdam opgenomen kleinhandelaren.

Voor zoover ons bekend zijn alle in de verdeeling opgenomen kleinhandelaren in het bezit van een door de Nederlandsche Visscherij-Centrale uitgegeven voorloopige erkenning, Hiernaar wordt thans op den afslag nog een nauwkeurig onderzoek ingesteld. Vaststaat evenwel, dat alle in de verdeeling opgenomen kleinhandelaren in de basisjaren visch hebben verhandeld, met uitzondering van enkele gevallen, die in opdracht van Hogerhand in de verdeeling moesten worden opgenomen. Het staat echter tevens vast, dat te Amsterdam buiten de in de verdeeling opgenomen handelaren nog vele personen rondloopen, die in het bezit zijn van een voorloopige erkenning der Centrale. Aan verzoeken van deze personen om in de verdeeling te worden opgenomen is niet voldaan, omdat deze naar het oordeel der Verdeelingscommissie in de basisjaren niet in den vischhandel werkzaam waren. Wij mogen U in dit verband verwijzen naar Uw brief d.d. [leeg] no. [leeg] waarin U, in antwoord op een onzerzijds gedaan verzoek toezegde, dat voortaan bij het verleenen van erkenningen overleg met den Dienst Marktwezen zal worden gepleegd.

Wat betreft de winkelbedrijven, comestibleszaken. e.d., die visch als nevenartikel verhandelen, diene het volgende.

Het is ons bekend, dat momenteel allerlei bedrijfsgroepen zich bezighouden met de afbakening van het werkterrein van de in die groepen opgenomen vakgenooten.

Ook op het gebied van den vischhandel worden, indien wij juist zijn ingelicht, reeds geruimen tijd door den Vakgroep kleinhandel richtlijnen bestudeerd, welke zouden moeten leiden tot een saneering van den visch- [tekst breekt af onderaan pagina] * Onderwerp: De regulering en erkenning van visdetailhandelaren in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting.
* Kern van de correspondentie: Er is discussie over wie recht heeft op een aandeel in de visverdeling. De lokale commissie wil de handel beperken tot degenen die vóór de oorlog ("in de basisjaren") ook al in de vis zaten.
* Belangrijke termen:
* "Hogerhand": Een eufemisme voor de Duitse bezettingsautoriteiten of hun directe gemachtigden, die soms mensen buiten de reguliere regels om in het systeem dwongen.
* "Saneering": Het saneren of opschonen van de markt, vaak bedoeld om het aantal verkooppunten te beperken voor betere controle en distributie in tijden van schaarste.
* "Vakgroep kleinhandel": Onderdeel van de nationaalsocialistische ordening van het bedrijfsleven (de bedrijfsorganisaties).
* Opvallend: Er is sprake van een administratieve frictie tussen de centrale instantie in Den Haag (Nederlandsche Visscherij-Centrale) en de lokale Amsterdamse instantie. De lokale commissie weigert erkenningen van de Centrale te honoreren als de handelaren niet aan hun lokale criteria voldoen. Dit document stamt uit mei 1943, een periode waarin de distributie van schaarse goederen in Nederland onder streng toezicht stond. De bezetter en de collaborerende instanties probeerden de economie te centraliseren en te controleren. Visch was een cruciaal onderdeel van de voedselvoorziening, zeker nu vlees steeds schaarser werd. De "Dienst Marktwezen" in Amsterdam speelde een centrale rol in het toezicht op markten en handelaren om de zwarte markt tegen te gaan en de rantsoenering te handhaven. Het noemen van "Hogerhand" wijst op de politieke druk die soms op economische besluitvorming werd uitgeoefend.