46a/164/11
A'dam, 30/7 1943

Dir. N.V.C.

Een dezer dagen vervoegde
zich op de V.M. een Duitsch mili-
taire met bijgaand bewijs, waar-
op hij 25 1/2 kg. gerookte aal vor-
derde. Hij noemde dit een
"Schein", waarop het personeel
der V.M. de aal heeft afgegeven.
Voor zoover ik ben ingelicht,
is deze gang van zaken niet
in overeenstemming met de ter
deze vastgestelden gedragslijn.
Ik verzoek U beleefd mij
hieromtrent in te lichten en
zoo mogelijk te willen bevorderen,
dat op de V.M. een in het
Duitsch opgesteld stuk wordt
gedeponeerd (waaruit blijkt), zodat deze macht
niet gerechtigd is om visch
voor de D.W. af te geven.
Voor Uwe bemoeiingen
betuig ik U hierbij mijn dank
DA In dit schrijven beklaagt de opsteller zich over een incident op de Vismarkt (V.M.) in Amsterdam. Een Duitse militair heeft 25,5 kilogram gerookte paling opgeëist op vertoon van een "Schein" (een officieel ogend bewijs of bon). Het marktpersoneel heeft hieraan gehoor gegeven, maar de schrijver stelt dat dit indruist tegen de afgesproken gedragslijn.

De kern van de brief is een verzoek om bureaucratische rugdekking: de schrijver vraagt om een officieel, Duitstalig document dat op de markt aanwezig kan zijn. Dit document moet dienen als bewijs dat Duitse eenheden — aangeduid als de D.W. (Deutsche Wehrmacht) — niet zomaar gemachtigd zijn om vis op te eisen. Het is een duidelijk voorbeeld van "verzet met de regel in de hand", waarbij getracht wordt de willekeur van de bezetter in te dammen door strikte naleving van (Duitse) administratieve voorschriften te eisen. De brief dateert uit de zomer van 1943, een periode waarin de voedseldistributie in het bezette Nederland steeds strakker gereguleerd werd vanwege groeiende tekorten. De N.V.C. (Nederlandsche Voedselvoorzienings-Commissie) was verantwoordelijk voor deze regulering. Gerookte paling was een kostbaar en schaars goed.

Tijdens de bezetting was er een voortdurend spanningsveld tussen de civiele Nederlandse autoriteiten en de Duitse militaire vorderingen. Militairen probeerden vaak buiten de officiële kanalen om goederen te bemachtigen voor eigen gebruik of voor hun eenheid. Door te vragen om een "in het Duitsch opgesteld stuk", probeerde de vismarktbeheerder het personeel een instrument in handen te geven om Duitse soldaten in hun eigen taal en op basis van hun eigen hiërarchie tegen te spreken zonder direct als opstandig te worden aangemerkt. Wehrmacht