6 mei 1943. Nederlandsche Visscherijcentrale, 's-Gravenhage. Directie Marktwezen, Amsterdam. (Getypte tekst)

NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE

AFDEELING ............ Verd. ...........................................................................................
BETREFFENDE ....... levering aan de 'S-GRAVENHAGE, 6 Mei 1943
Weermacht
BERICHT OP SCHRIJVEN 4 Mei '43

BIJ ANTWOORD VERMELDEN 12128-V/Ve.
BIJLAGEN ...................... STUKS, T.W. ...................

                                                                   Directie Marktwezen
                                                                                  te
                                                                   AMSTERDAM.-

No. 46A/164/2 M. 1943 10/5

     Op de door U aan ons met Uw nevenvermeld schrij-

ven toegezonden "Schein" mag in geen geval visch
aan de Weermacht worden afgegeven. Dergelijke Bezug-
scheine moeten in ieder geval eerst worden goedge-
keurd door het W.V.H.A. te Amsterdam, waarna deze
instantie de visch op een aanvoerplaats vordert.
Op Uw vischafslag mag dan ook geen visch aan de
Weermacht worden afgegeven, omdat het derde deel van
den aanvoer, waarop de Weermacht recht heeft, reeds
op een primairen afslag wordt afgestaan.
Een verklaring door de Nederlandsche Visscherij-
centrale af te geven als door U bedoeld, achten wij
vooralsnog onnodig.

                             NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE,
                             [Handtekening: N. Stam]
                             Directeur

ADELHEIDSTRAAT 300, 'S-GRAVENHAGE — POSTGIROREKENING 245271 — TELEGRAMADRES: NEDVISCEN
TELEFOON 720080 EN 772162. INTERCOMM. XX. VOOR AFDEELING DISTRIBUTIE 722641
[Linksonder stempel/code: (A) 23430 - '42- K 983]

(Handgeschreven aantekeningen)

[Rechtsboven, grijs potlood:]
lpl [?]
T. [?]

[Linksonder, schuin in blauw potlood:]
Don. 13 Velshoen
telef medegedeeld
dat Hoogendoorn
zal worden bericht
dat hij een deel van
zijn toewijzing op
IJmuiden zal nemen
voor de door hem
gemelde instellingen.
v.v.l. 14-5-43 de brief
zal worden bevestigd

[Rechtsonder, in rood potlood:]
Lijst naar [onleesbaar]
met Motor [?]
Nachtwacht
Amsterdam
niet hebben
14-5-43 Dit document is een officiële dienstruil over de distributie van schaarse goederen (vis) tijdens de Duitse bezetting. De kernpunten zijn:

1. Verschuiving van Autoriteit: De Nederlandsche Visscherijcentrale tikt de Directie Marktwezen op de vingers. Er mag niet geleverd worden op basis van een simpel Duits bewijsstuk ("Schein"). Alleen goedkeuring van de W.V.H.A. (Wirtschaftliche Vereinigung Hauptabteilung) is geldig.
2. Voorkoming van Dubbele Levering: De brief verduidelijkt dat de Wehrmacht al recht heeft op een derde (33,3%) van de totale visaanvoer. Deze vordering wordt al direct bij de bron (de primaire afslag in havens zoals IJmuiden) voldaan. Lokale afslagen mogen daarom niet nogmaals vis afstaan aan lokale Duitse eenheden.
3. Bureaucratische Controle: Het document toont de poging van Nederlandse instanties om de voedselvoorziening te reguleren binnen de strikte kaders van de bezettingsmacht, waarbij gezocht wordt naar formele procedures om ongeoorloofde extra vorderingen te dwarsbomen. In 1943 was de voedselvoorziening in Nederland uiterst precair. De "Nederlandsche Visscherijcentrale" was een door de bezetter ingesteld of gecontroleerd centraal orgaan dat de gehele sector moest beheren om zowel de Duitse behoeften als de minimale Nederlandse distributie te garanderen.

De term W.V.H.A. verwijst naar de economische controleorganen van het Duitse civiele bestuur (het Reichskommissariat). De brief illustreert hoe de bezetting niet alleen uit militair geweld bestond, maar ook uit een verstikkende administratieve controle op alle aspecten van de economie, waarbij de bezetter systematisch een groot deel van de Nederlandse productie (hier "het derde deel") opeiste voor eigen gebruik. De handgeschreven noten tonen de dagelijkse praktijk: telefonisch overleg over toewijzingen voor specifieke instellingen in tijden van extreme schaarste.