11 mei 1943. Nederlandsche Visscherijcentrale, 's-Gravenhage (Afdeeling Distributie). Alle vischafslagen rond het IJsselmeer. NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE
ADELHEIDSTRAAT 300 - 'S-GRAVENHAGE
POSTGIROREKENING 245271 - TELEGRAMADRES: NEDVISCEN - TELEFOON 720080 - INTERCOMM. XX
VOOR AFDEELING DISTRIBUTIE TELEFOON 722641

Afd. Verd. № 12661/237 's-Gravenhage, 11 Mei 1943.
Betreffende: boekhouding

[Stempel:] No. 46A/181/1 M. 1943 13/5
[Handgeschreven in rood:] Rijnboutt / ter informatie afgelegd / 17-5-43 / [Paraaf]

A A N
ALLE VISCHAFSLAGEN ROND HET
IJSSELMEER.

Hierbij deelen wij U mede, dat wij een schrijven van het "Wehrmachtverpflegungshauptamt" te Amsterdam hebben ontvangen, waarvan wij den inhoud hieronder in het Nederlandsch vertaald voor U laten volgen:

"Om zich een beeld te vormen over het verloop van de palingleveringen aan de "Wehrmacht", heeft het "Hauptamt" verschillende vischafslagen langs den Westkant van het IJsselmeer bezocht. Hierbij moest worden vastgesteld, dat de palingaanvoeren op verschillende vischafslagen slechts met potlood op losse blaadjes werden genoteerd.
Het "Hauptamt" verdenkt de directeuren van de vischafslagen er geenszins van, dat zij door deze wijze van aanteekening dubbele opgaven zouden willen verstrekken of door radeeren vervalschingen zouden willen aanbrengen.
Het zou echter ook in het belang van de Visscherijcentrale zijn er op aan te dringen, dat er ingebonden boeken worden aangeschaft en dat de aanteekeningen met inkt worden gemaakt.
Tenslotte wordt verzocht, de vischafslagen er nogmaals op te wijzen, dat de "Wehrmacht" recht heeft op 1/3 van alle aanvoeren en dat de "Bezugscheine" zoo spoedig mogelijk moeten worden afgewerkt."

Get: (onleesbaar).

Wij stellen er prijs op, dat U zoo spoedig mogelijk overgaat tot het aanleggen van een boekhouding, waaruit het "Wehrmachtverpflegungshauptamt" te allen tijde op overzichtelijke wijze kan blijken, hoe het met de aanvoeren en de afleveringen gesteld is.
In verband hiermede zult U binnenkort door een onzer ambtenaren worden bezocht.

NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE,

Wit/Go.
Secretaris.

[Linksonder:] (A) 23424 - '42 - K 983 Deze brief is een dwingende instructie van de Nederlandsche Visscherijcentrale aan visafslagen rondom het IJsselmeer. De kern van de brief is de vertaling van een bevel van het Wehrmachtverpflegungshauptamt (het centrale bureau voor de voedselvoorziening van het Duitse leger).

Uit de tekst blijkt dat de Duitse bezetter ontevreden is over de gebrekkige administratie van palingaanvoeren. Men eist dat de informele registratie (potlood op losse velletjes) wordt vervangen door officiële, met inkt bijgehouden gebonden boeken. Hoewel de brief beleefd stelt de directeuren niet van fraude te verdenken, is de ondertoon controlerend. Er wordt expliciet herinnerd aan het feit dat de Wehrmacht recht heeft op een derde (1/3) van de gehele palingvangst. De brief kondigt tevens controlebezoeken aan door Nederlandse ambtenaren om de implementatie van deze boekhouding te controleren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog stond de Nederlandse voedselproductie onder strikt toezicht van de bezetter. De Nederlandsche Visscherijcentrale fungeerde hierbij als tussenpersoon die de Duitse eisen vertaalde naar de praktijk voor de visserijsector.

Paling was een gewild product, zowel voor de lokale markt als voor de Duitse troepen. Door een derde van de vangst op te eisen via het systeem van Bezugscheine (toewijzingsbewijzen), verzekerde de Wehrmacht zich van een constante stroom hoogwaardig voedsel. De nadruk op een sluitende administratie diende niet alleen om deze opeising veilig te stellen, maar ook om de 'zwarte handel' (verkoop buiten de officiële kanalen om) te bemoeilijken. De brief illustreert hoe diep de administratieve tentakels van de bezettingsmacht doordrongen in de dagelijkse gang van zaken bij lokale instellingen zoals de visafslagen.