Brief (waarschijnlijk een klad of afschrift van een verzonden brief met daarop de ambtelijke notitie van het antwoord). P. Haas. [Linkerzijde - Hoofdtekst]

wel, dat gaat niet. Bij ons in de straat
wordt de visch aan huis bezorgd, ter-
wijl een zieke niets krijgt. En zoo wordt
er honderde ponden al vanuit
IJmuiden op die manier verkocht waar
een ander naar snakt vooral menschen
met schrale beurzen. Hopende, dat
hiervan nota wordt genomen en dat
ik voor moeder door middel van een
bewijs of voorrangskaart ook eens
visch kan bemachtigen onderteeken
ik als zoon zijnde

P. Haas.
Cornelis Anthoniszstraat 64 II
/Zuid/
Alhier.

Ik wacht zeer gaarne uw antwoord
tegemoet.

[Rechterzijde - Ambtelijke annotatie]

460/182/2

Naar aanleiding van Uw
brief d.d. 11/5 deele ik U
mede, dat voorrangskaartjes
door mijn Dienst niet worden
verstrekt. U dient zich hiertoe
te wenden tot de Ned. Volksdienst.
[paraaf]

--- * Inhoud: De schrijver, P. Haas, uit zijn ongenoegen over de oneerlijke distributie van vis in zijn straat. Hij klaagt dat vis aan huis wordt verkocht (waarschijnlijk via informele of illegale kanalen), terwijl zijn zieke moeder niets krijgt. Hij vraagt om een 'bewijs' of 'voorrangskaart' om legaal vis te kunnen bemachtigen voor zijn moeder.
* Toon: De brief is dringend en getuigt van frustratie over sociale ongelijkheid ("waar een ander naar snakt vooral menschen met schrale beurzen"). Tegelijkertijd hanteert de schrijver de formele beleefdheidsvormen van die tijd.
* Antwoord: De ambtelijke reactie aan de rechterzijde is kort en formeel. De betreffende dienst wijst de verantwoordelijkheid af en verwijst de burger door naar een andere instantie.
* Handschrift: De hoofdtekst is geschreven in een duidelijk, geoefend 20e-eeuws cursief. De ambtelijke kanttekening is in een ander, compacter handschrift geschreven, kenmerkend voor administratieve verwerking.

--- Dit document is een treffend voorbeeld van de dagelijkse overlevingsstrijd tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945).

1. Schaarsche en Distributie: Naarmate de oorlog vorderde, werden steeds meer goederen schaars en gingen 'op de bon'. Vis was een belangrijke bron van proteïne nu vlees nauwelijks meer verkrijgbaar was. De verwijzing naar IJmuiden is logisch, aangezien dit de belangrijkste aanvoerhaven was.
2. Zwarte Handel: De klacht dat vis "aan huis bezorgd" wordt terwijl anderen niets krijgen, wijst op de bloeiende zwarte of grijze handel, waarbij handelaren hun producten buiten de officiële distributiekanalen om verkochten aan de hoogste bieder of vaste klanten.
3. Nederlandsche Volksdienst (NVD): Het antwoord verwijst naar de Nederlandsche Volksdienst. Dit was een door de Duitse bezetter in 1941 opgerichte nationaalsocialistische organisatie die de bestaande particuliere en kerkelijke armenzorg en maatschappelijk werk moest vervangen. Dat de burger hierheen wordt verwezen voor een "voorrangskaart" voor een zieke, plaatst dit document direct in de context van de herstructurering van de sociale zorg onder het naziregime.
4. Locatie: De Cornelis Anthoniszstraat bevindt zich in de Amsterdamse Concertgebouwbuurt (stadsdeel Zuid). De toevoeging "Alhier" onder het adres bevestigt dat de brief gericht was aan een instantie in dezelfde stad. P. Haas