Brief op briefpapier van een onderneming. K. Visser, IJmuider Vischhandel, Koninginneweg 155b, Amsterdam. [Briefhoofd]
IJMUIDER VISCHHANDEL
K. VISSER
KONINGINNEWEG 155 b,
TEL. 28518, AMSTERDAM

No. 46 A/201/24 M. 1943 5/8

AMSTERDAM-Z., Aug. 1943.

[Brieftekst]
Weled: Heer
Daar het niet altijd mogelijk is dat ik zelf op de markt kan komen, en ik zonder personeel ben (wegens vertrek naar Duitschland) verzoek ik u beleefd mij toestemming te verleenen dat D. Gooyer Jr voor mij de visch in ontvangst neemt. Genoemde persoon neemt ook de visch voor mijn vader in ontvangst.

Bij voorbaat dank
Hoogachtend
K Visser [Handtekening]

[Ambtelijke kanttekeningen/toevoegingen]
Slechts mogelijk wanneer Gooyer bij Visser in dienst is.
Visser kan zelf wel op de markt komen. D.

afwijzen [in rood potlood]

46 A/201/24 ~
46 A In deze brief verzoekt de visvoerder K. Visser om een volmacht voor een derde partij (D. Gooyer Jr) om vis voor hem in ontvangst te nemen op de vismarkt. Visser voert als reden aan dat hij geen personeel meer heeft omdat zij naar Duitsland zijn vertrokken. Dit is een directe verwijzing naar de Arbeitseinsatz tijdens de Tweede Wereldoorlog, waarbij Nederlandse mannen werden gedwongen om in de Duitse oorlogsindustrie te werken.

De ambtelijke reactie onderaan de brief is echter onverbiddelijk. Er wordt gesteld dat zo'n regeling alleen mag als de gemachtigde daadwerkelijk in dienst is bij de verzoeker. Bovendien wordt er geoordeeld dat Visser zelf fysiek in staat moet worden geacht de markt te bezoeken. De aanvraag wordt dan ook gemarkeerd met de rode notitie "afwijzen". Dit document is een treffend voorbeeld van de bureaucratische controle en de dagelijkse economische realiteit in bezet Nederland (1943).

1. Arbeitseinsatz: Het tekort aan personeel waar Visser over spreekt, was een wijdverbreid probleem voor middenstanders doordat grote groepen werknemers werden opgeroepen voor dwangarbeid in Duitsland.
2. Voedseldistributie en Controle: De vishandel was, net als veel andere sectoren, strikt gereguleerd door de bezetter en lokale autoriteiten om zwarte handel te voorkomen en de distributie te beheersen. De strenge weigering van het verzoek toont aan dat er weinig ruimte was voor afwijkingen van de regels, zelfs bij aantoonbare personeelstekorten.
3. Taalgebruik: Het gebruik van de 'oude' spelling (bijv. "visch", "verleenen") was destijds nog de norm. De beleefdheidsvorm "Weled: Heer" getuigt van de formele verhouding tussen de burger en de (markt)autoriteiten. D. Gooyer K. Visser