Bestelbon voor de gemeentelijke distributie van groenten. [Linksboven:]
XXX
Gemeentelijke Distributie van Groenten

Bestelbon № 074288

GEZINSKAART No. ................................................................

Het nevenstaande wordt slechts afgeleverd tegen
afgifte van dezen bon en van de desbetreffende
strook der gezinskaart. De groenten kunnen op
de daarvoor aangewezen uren worden afgehaald
aan distributieplaats ............................................................ .
Zoek geraakte bonnen worden niet vergoed.

Deze bon is slechts geldig in de week
volgende op die waarin besteld is.

Datum bestelling ................................................................

[Rechtsboven:]
.......... pond roode kool
.......... ,, savoye kool
.......... ,, uien
.......... ,, wortelen
.......... ,, koolrapen
.......... ,, bieten (rauw)
.......... ,, zuurkool

Totaal ............ pond à 3 cent per kg = f ......................

Bovenstaand bedrag door mij ontvangen.

(Handteekening)

...........................................................................................
[Stippellijn over de gehele breedte onderaan] Dit document is een officiële bestelbon voor groenten, uitgegeven door een Nederlandse gemeente (het 'XXX' symbool linksboven is het wapen van Amsterdam). De bon fungeerde als een controlemiddel binnen het distributiesysteem tijdens een periode van schaarste.

• Administratieve controle: De bon is genummerd (№ 074288) en moet gekoppeld worden aan een 'gezinskaart'. Dit systeem zorgde ervoor dat goederen eerlijk verdeeld werden en dat men niet meer kon kopen dan waar men recht op had.
• Producten: De lijst aan de rechterkant toont de beschikbare groenten: rode kool, savooiekool, uien, wortelen, koolrapen, bieten en zuurkool. Dit zijn typische "houdbare" wintergroenten die in Nederland lokaal verbouwd werden.
• Logistiek: De bon vermeldt expliciet dat aflevering alleen gebeurt tegen inlevering van de bon en de bijbehorende strook van de gezinskaart, op specifieke tijden en locaties. Er is een strikte tijdslimiet: de bon is alleen geldig in de week na bestelling.
• Financiën: De prijs is vastgesteld op 3 cent per kilogram, wat de prijsbeheersing door de overheid tijdens de oorlog weerspiegelt. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) ontstond al snel een tekort aan diverse goederen. Om te voorkomen dat rijke mensen alles opkochten en om een basisvoorziening voor iedereen te garanderen, voerde de overheid (het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd) een uitgebreid distributiesysteem in.

Inwoners kregen distributiestamkaarten en bonkaarten. Voor groenten werden vaak lokale, gemeentelijke regelingen getroffen, zoals deze bon uit Amsterdam ('XXX') laat zien. De nadruk op groenten zoals koolraap en bieten is kenmerkend voor de latere oorlogsjaren, toen luxere producten en importgoederen volledig verdwenen waren en de bevolking afhankelijk was van wat de eigen bodem schaften. De lage prijs van 3 cent per kg wijst op een gesubsidieerd of strikt gereguleerd systeem om basisvoeding betaalbaar te houden, hoewel de beschikbaarheid in de praktijk vaak de grootste uitdaging was. Aan het einde van de oorlog, met name tijdens de Hongerwinter van 1944-1945, stortte zelfs dit systeem in veel steden vrijwel volledig in. Rijksbureau