Zakelijke brief / Verzoekschrift. K. Visser, IJmuider Vischhandel, Koninginneweg 155b, Amsterdam. [Briefhoofd]
IJMUIDER VISCHHANDEL
No. 46A/201/31 M. 1943 8/10
K. VISSER
KONINGINNEWEG 155 b,
TEL. 28518, AMSTERDAM

AMSTERDAM-Z., 5 Oct 1943

[Inhoud brief]
Weled: Heer.

In verband met leveranties aan de weermacht ben ik verplicht dagelijks op IJmuiden te zijn. Het is mij dus onmogelijk om twee markten te gelijk te bezoeken. Wegens vertrek naar Duitschland van mijn personeel zit ik zonder hulp. Deze is niet te krijgen. Ik verzoek u beleefd toestemming te verleenen dat D. Gooyjer Jr de visch van mij in ontvangst neemt te nemen.

Bij voorbaat dank
Hoogachtend
J Visser [?]

[Marginale aantekeningen en antwoord - in rood en potlood]
niet toestaan
Zie circulaire 25 Mei '43

Naar aanleiding van Uw brief dd 5 Oct. jl. deel ik U, onder verwijzing naar mijn kennisgeving aan den kleinhandel, mede dat aan Uw verzoek niet kan worden voldaan.
[Paraaf, onleesbaar] * Kern van de correspondentie: De visvisser K. Visser verzoekt de autoriteiten om een vervanger (D. Gooyjer Jr.) toe te staan zijn vis in ontvangst te nemen. Hij voert twee redenen aan: zijn verplichtingen aan de Duitse Wehrmacht in IJmuiden en het gebrek aan personeel.
* Personeelsschaarste: Visser meldt expliciet dat zijn personeel naar Duitsland is vertrokken. Dit is een directe verwijzing naar de Arbeitseinsatz (dwangarbeid), waardoor veel Nederlandse bedrijven tijdens de bezetting met een chronisch tekort aan mankracht kampten.
* Collaboratie of Noodzaak: De vermelding van leveranties aan de "weermacht" geeft aan dat Visser direct voor de bezetter werkte, wat hem enerzijds een bevoorrechte positie kon geven (toegang tot vis), maar hem anderzijds verplichtingen oplegde die zijn reguliere handel in de weg zaten.
* Besluitvorming: Het verzoek wordt resoluut afgewezen ("niet toestaan"). De ambtenaar verwijst naar een specifieke circulaire van 25 mei 1943, wat duidt op een streng en onbuigzaam bureaucratisch systeem met betrekking tot de distributie en handel in levensmiddelen. Dit document stamt uit het hart van de Tweede Wereldoorlog (oktober 1943). In deze periode was de schaarste in Nederland groot en stond de handel onder strikte controle van de bezetter en de Nederlandse distributieorganen. De vissector was essentieel voor de voedselvoorziening, maar ook een sector die zwaar leed onder de beperkingen op zee en de vorderingen door de Duitsers. De weigering van het verzoek, ondanks de hulp aan de Wehrmacht, illustreert de starheid van de toenmalige regelgeving: regels voor de detailhandel en marktvergunningen werden strikt gehandhaafd om de controle over de schaarse goederenstromen te behouden. D. Gooyjer K. Visser Wehrmacht