Gefrankeerde enveloppe (vensterloze envelop).
Origineel
Gefrankeerde enveloppe (vensterloze envelop). Dikker & Thijs, Amsterdam-C. [Poststempel rechtsboven:]
AFVALSTOFFEN
BEWAREN
IS
GRONDSTOFFEN SPAREN
AMSTERDAM
7-X.1942
[Postzegel:]
5 CENT
NEDERLAND
[Getypt adres:]
Den Heer Directeur van het Marktwezen
Vischmarkt, De Ruyterkade
A M S T E R D A M . C
[Gedrukte tekst linksonder:]
DIKKER & THIJS
AMSTERDAM-C.
--- * Afzender: Dikker & Thijs is een gerenommeerd Amsterdams horecabedrijf (restaurant en delicatessenzaak), destijds gevestigd aan de Prinsengracht/Leidsestraat.
* Geadresseerde: De brief is gericht aan de directeur van het Gemeentelijk Marktwezen. Deze dienst hield toezicht op de Amsterdamse markten, waaronder de vismarkt aan de De Ruyterkade (achter het Centraal Station).
* Propagandastempel: De tekst "Afvalstoffen bewaren is grondstoffen sparen" is een typisch voorbeeld van een stempel gebruikt tijdens de Duitse bezetting. Vanwege de toenemende schaarste werden burgers en bedrijven aangespoord om materialen zoals metalen, papier, textiel en botten in te zamelen voor hergebruik in de (oorlogs)economie.
* Postzegel: Er is gebruikgemaakt van de standaard 5 cent postzegel voor een lokale brief. Opvallend is dat postzegels met de beeltenis van de koningin in 1942 nog steeds in omloop waren, hoewel ze later door de bezetter verboden zouden worden.
--- Dit document stamt uit het najaar van 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog. De communicatie tussen een prominente delicatessenzaak als Dikker & Thijs en de directeur van het Marktwezen is tekenend voor de tijd van schaarste en distributie. Bedrijven in de voedselsector stonden onder streng toezicht en waren afhankelijk van vergunningen en toewijzingen via officiële instanties. Het propagandastempel op de enveloppe onderstreept de totale oorlogsvoering waarbij elk restafval als waardevolle grondstof voor de bezetter werd beschouwd. De vismarkt aan de De Ruyterkade was in die periode een essentieel knooppunt voor de voedselvoorziening in de stad. Marktwezen