Typoscript (officieel verslag of rapportage) 8 mei 1943 B. Kruyt, controleur bij de C.C.D. (Centrale Contrôle Dienst) - 7 -

de marktmeesters controleeren.
Mij persoonlijke meening is dan ook, dat het zwaartepunt van onze contrôle niet op de markten gelegd moet worden. Contrôleeren steeks proefgewijs en naar gelang de omstandigheden (b.v. bij drukke aanvoer). Wanneer wij op de markten een wachtende houding moeten aannemen, geeft dit m.i. een rare indruk was betreft ons week. Vooral de middagcontrole is er een van "Zuster Anna, zietgij nog niets komen? Zoo kwam op Vrijdagmiddag de eerste visch om ruim 4 uur op de markt Albert Cuypstraat zeevisch komt des middags uit Ymuiden. Wanneer en hoeveel weet men niet. Is de visch er dan wordt hij direct verdeeld.
De contrôle heeft een preventief karakter, door het verkoopen in overdekte ruimten onder toezicht is de kans op knoeierij al bijna tot niet gereduceerd.
Men zal zich beroepen op onderwicht te hebben ontvangen aan denafslag. Op de markten kan men de toegewezen visch onder contrôle laten nawegen. Een erkenning kan daar gebruikt van maken, omdat men nu eenmaal niet alles kan nawegen. Het zou b.v. ook wel eens nuttig zijn, om een bepaalde hoeveelheid toegewezen visch op de markt te laten nawegen en het resulaat door te geven aan den marktmeester van de markt, waarvoor de visch bestemd is, of den daar aanwezige contrôleur.
Mijn meening is, dat de contrôle op de markten niet belangrijk is dan de contrôle op de overige vischverkoopplaatsen, waar de gelegenheid tot knoeierij grooter is. Ook het wisselen van contrôleurs kan van belang zijn Als den contrôleur steeds dezelfde personen controleert ontstaat een natuurlijke afvlakking. Men zou de Gooische contrôleur eens in Amsterdam laten exploiteeren en omgekeerd. Men kan hierbij wederzijdsch ervaringen overgeven.

Amsterdam, 8 Mei 1943.

De controleur C.C.D.

w.g. B. Kruyt. In dit document adviseert controleur B. Kruyt over de efficiëntie van het toezicht op de visaanvoer en -verkoop. De kernpunten zijn:

1. Tactiek: Hij pleit tegen het passief afwachten op markten (zoals de Albert Cuypstraat), wat een slechte indruk maakt op het publiek ("Zuster Anna-houding"). In plaats daarvan stelt hij steekproefsgewijze controles voor.
2. Fraudebestrijding: Hij merkt op dat verkoop in overdekte ruimten "knoeierij" (fraude of zwarte handel) effectief vermindert.
3. Nawegen: Er is sprake van discussie over "onderwicht" (te weinig geleverde vis vanaf de afslag in IJmuiden). Hij stelt voor om systematisch steekproeven te doen bij het wegen.
4. Integriteit: Kruyt stelt voor om controleurs te laten rouleren tussen regio's (bijv. Amsterdam en het Gooi) om "natuurlijke afvlakking" (corruptie of gemakzucht door te grote familiariteit) te voorkomen. Het document dateert uit mei 1943, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De C.C.D. (Centrale Contrôle Dienst) was in die tijd verantwoordelijk voor het handhaven van de distributieregels en prijsbeheersing. Omdat voedsel schaars was, tierde de zwarte handel welig. Vis was een belangrijk volksvoedsel, maar de aanvoer vanuit IJmuiden was onvoorspelbaar door de oorlogsomstandigheden op zee. De "knoeierij" waar de controleur over spreekt, verwijst naar het achterhouden van voorraden voor de zwarte markt of het sjoemelen met gewichten om hogere winsten te behalen buiten het bonnenstelsel om.